علامت V شکل روی برگ
مهسا علیمی١
مقاومت اکتسابی سیستمیک (SAR) پدیدهای است که در شرایط طبیعی پس از ایجاد آلودگی موضعی در گیاه توسط عوامل بیماریزای نکروتیک روی میدهد. به منظور بررسی اثر القاء مقاومت اکتسابی سیستمیک در گیاه توسط اسید سالیسیک (SA) در مقابل قارچFusarium graminearum عامل بلایت خوشه گندم آزمایشاتی در شرایط گلخانهای و مزرعه صورت گرفت. در شرایط گلخانه در قالب طرح کاملاً تصادفی فاکتوریل بر روي رقم حساس (تجن) سالیسیک اسید در سه غلظت ٢٠٠، ٤٠٠ و ٦٠٠ پیپیام در سه تکرار در مرحله ساقه رفتن بر روی گندم اسپری و برای شاهد نیز از آب معمولی استفاده شد. در مرحله شیری تا خمیری شدن گندم سوسپانسیون اسپور قارچ بر روی گیاه اسپری شد و بدین طریق محیط انجام آزمایش به اینوکلوم مورد نیاز برای ارزیابی مقاومت آلوده گردید. در شرایط مزرعه نیز در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار این آزمایش تکرار شد و گروهبندی تیمارها با استفاده از آزمون دانکن در سطح ٥% انجام گرفت. در پایان فصل زراعی اثر تیمارها از نظر شدت بيماري، وقوع بيماري ، عملکرد و وزن هزار دانه مورد بررسی و تجزیه آماری قرار گرفت نتایج نشان داد بین تیمارها و شاهد تفاوت معنيداري وجود داشته و تیمارها سبب كاهش شدت بيماري، وقوع بيماري و نيز افزايش عملکرد و وزن هزار دانه شدند نیز اثر تیمار در غلظت ٦٠٠ پی پی ام بیشترین میزان و در غلظت ٤٠٠ پی پی ام کمترین میزان بود.
امروزه الايزا بعنوان يكي از قدرتمندترين روشهاي آزمايشگاهي – تحقيقاتي در جهان مطرح ميباشد. اين روش از حساسيت و اختصاصيت بسيار بالايي برخوردار است تا بدانجا كه هم اكنون روش اصلي در زمينه هاي مختلف علوم حياتي از شناسايي و تشخيص ويروسها، باكتريها و انگلهاي پروتوزوا و متازو گرفته تا شناسايي مقادير بسيار كم هورمونها و مولكولهاي حياتي در پزشكي باليني و آزمونهاي تحقيقاتي ميباشد .
چگونگي انجام آزمون الايزا : پايه اساسي آزمون الايزا براساس واكنش آنتيبادي با آنتيژن ميباشد. در آزمونهاي الايزا يك آنتيبادي اختصاصي با يك آنتيژن مشخص واكنش داده و سپس با استفاده از يك آنتيبادي اتصال يافته با يك آنزيم بعنوان سيستم نشانگر، آزمون ادامه يافته و درنهايت با افزودن سوبستراي آنزيم و تبديل سوبسترا به محصول كه يك مادة رنگي ميباشد آزمون الايزا به پايان ميرسد طول موج رنگ بدست آمده كه نشانگر حضور يك آنتيبادي (و يا آنتيژن) و نيز غلظت آن ميباشد توسط يك دستگاه اسپكتروفتومتر قرائت شده و ثبت ميگردد. بعنوان مثال در يكي از رايجترين روشهاي الايزا ( روش غير مستقيم) كه براي شناسايي حضور و يا عدم حضور آنتيبادي برعليه يك آنتيژن موردنظر بكار ميرود ابتدا يك آنتيژن برروي سطح جامد پوشش داده ميشود سپس نمونة مجهول كه حضور و يا عدم حضور آنتيبادي برعليه اين آنتيژن درون آن مورد بررسي قرار ميگيرد بر روي اين سطح جامد پوشش داده شده با آنتيژن, افزوده ميشود. پس از آن آنتيبادي ثانويه يا درحقيقت آنتيبادي برعليه اين آنتيبادي اوليه كه متصل به آنزيم نيز ميباشد افزوده ميشود و در نهايت سوبستراي آنزيم در اختيار آنزيم قرار داده ميشود و پس از گذشت مدت زمان لازم واكنش آنزيمي خاتمه داده شده و رنگ بدست آمده توسط دستگاه اسپكتروفتومتر قرائت ميشود
مراحل انجام يك آزمون الايزا بهصورت زير ميباشد:
1) جذب يك آنتيژن يا آنتيبادي به سطوح جامد پلاستيكي كه اصطلاحا پوششدهي ناميده ميشود.
2) افزودن نمونههاي مورد آزمايش
3) انكوباسيون واكنشگرها براي دراختياز قراردادن مدت زمان كافي براي انجام واكنش
4) جدا نمودن واكنشگرهاي متصل شده و واكنش داده از واكنشگرهاي آزاد و متصل نشده با استفاده از عمل شستشو
5) افزودن عوامل متصل شده با آنزيم
6) انكوباسيون واكنشگرها براي دراختيار قراردادن مدت زمان كافي براي انجام واكنش
7) جدا نمودن واكنشگرهاي متصل شده و واكنش داده از واكنشگرهاي آزاد و متصل نشده با استفاده عمل شستشو
8) افزودن سوبستراي آنزيم جهت تشخيص واكنش دهندهها
9) انكوباسيون واكنشگرها براي دراختيار قراردادن مدت زمان كافي براي انجام واكنش
10) خاتمه دادن واكنش آنزيمي توسط متوقف كنندهها و قرائت دانسيتة نوري بدست آمده توسط دستگاه اسپكتروفتومتر
پاسوزک پنبه =ساق سیاه پنبه)
این بیماری در نقاط پنبه خیز مرطوب دنیا خیلی مهم است . درقسمتهای کویری (ا صفهان و یزد) دیده شده است. در این مناطق نوع پاسوزک دیده شده که علایم روی قسمتهای پایین گیاه است. علایم این باکتری در قسمتهای هوایی بصورت لکه زاویه ای روی برگ دیده میشود که ابتدا حالت آبسوخته داشته و بعداً نکروزه میشود. روی غوزه نیز لکه های بیضی یا گرد تشکیل میشود که حالت آبسوخته داشته و در نتیجه بذر آلوده میشود. در مناطقی هم ممکن است عامل بیماری روی شاخه ها رفته ولکه های سیاه کشیده تولید می کند که به آن ساق سیاه یا پاسوزک (Blak arm) می گویند. پاسوزک ممکن است با قارچ اشتباه شود چون سبب سیاه شدن و باریک شدن قسمت پایین پنبه شده و بوته را از پا درمی آورد. گاهی روی قسمتهای آلوده صمغ سفیدرنگ ترشح میشود که در واقع خود باکتری (ooze) میباشد.
جداسازی باکتری خیلی آسان است و روی محیط کشتهای معمولی مانند PDA وNA به راحتی جدا میشود. برای این کار بافت را خیس کرده روی محیط کشت می کشند که بعد از یک روز کلنی های ریز زرد رنگ با سطح محدب و حاشیه صاف در روی آنها دیده میشود که رشد خفیف دارد. برای شناسایی دقیق باکتری بایستی نقشهای بیوشیمیایی انجام گیرد.
باکتری عامل بیماری Xanthomonas campestris p.v. malvacearum نام دارد که مخصوص پنبه می باشد و دارای نژادهای فیزیولوژیکی زیادی است. حرارت مساعد برای باکتری 30-25 درجه سانتی گراد میباشد. این باکتری در بقایای گیاهی آلوده یا روی بذرهای آلوده باقی میماند و احتمال دارد که در طبیعت میزبان های وحشی دیگری هم داشته باشد. اگر بذر آلوده باشد باکتری در روی برگهای اولیه گیاهچه آلودگی را آغازمی کند و اگر شرایط از نظر دما و رطوبت مساعد باشد به قسمتهای هوایی گیاه نیز سرایت میکند ولی اگر در مناطق کویری و بی باران باشد باکتری فقط قسمتهای پایین گیاه را آلوده می کند. شرایط مساعد بیماری رطوبت بالا(85%) و حرارت بالا (35-30 درجه سانتی گراد) است. بارندگی و آبیاری بارانی نقش عمده ای در گسترش بیماری دارند و باکتری از گیاهی به گیاه دیگر فقط با ترشحات باران پخش میشود ولی حشرات هم ممکن است در گسترش آلودگی و به خصوص در آلودگی غوزه ها نقش داشته باشند.
کنترل بیماری :
1- استفاده از ارقام مقاوم و اصلاح شده.
2- اصلاح سیستم آبیاری(کاهش رطوبت مزرعه).
3- بهداشت زراعی.
4- تناوب دو ساله با گیاهان غیرمیزبان.
5- کشت خطی.
6-استفاده از بذر سالم و بدون کرک.
plantpathology.net
در مناطقی چون فارس، همدان، اصفهان، مرکزی، زنجان ، کرمانشاه، گیلان کسترش دارد. نماتد عامل Ditylenchus dipsaci می باشد. روي ساقه،جوانهها يا گياهان جوان برآمدگيهايي بوجود ميآيد وبرگها كوتاه وپيچيده ميشوند. نوك برگها از بين ميرود. برای کسب اطلاعات جامع تر به قسمت نماتدشناسی مراجعه شود.
کنترل:
1- دیمتوات EC40% و 0.8 لیتر در هکتار در مزارع بذری قبل از به گل رفتن یونجه
2- مصرف 33 گرم متیل بروماید در متر مکعب برای ضد عفونی بذر یونجه به مدت 24 ساعت
سپیده مدنی
همه ويروسها در ويژگيهاي زير با جانداران سلولي متفاوتند:
(1) ويروسها انگل اجباري داخل سلولي هستند که ساختار سلولي ندارند .
(2) ويروسها فقط يک نوع نوکلئيک اسيد دارند حال آنکه سلولها هر دو نوع را دارند.
(3) ويروسها سيستم پروتئين سازي و سيستم تبديل انرژي از خود شان ندارند(نه ريبوزوم دارند ونه از راه متابوليسم غذا ،ATP توليد ميکنند.)
(4) ويروسها را غشائ ليپيدي که ساخته خود آنها باشد در بر نگرفته است (اگر چه برخي از ويروسها به هنگام ترک سلول ميزبان به وسيله نوعي از غلاف که از غشاي تغيير يافته آن سلول است محصور مي شوند)ويروسها غشاي دروني نيز ندارند .
(5) ويروسها از تراز هاي آنتي بيوتيک قابل تحمل براي سلولها متاثر نميشوند.
(6) ويروسها ،اسکلت سلولي يا شيوه اي براي تحريک بجز انتشار ندارند.
(7) رشد ويروسها به مفهوم کلاسيک افزايش جرم نيست.
ويروس کامل شده را ويريون مي نامند. ماده ژنتيکي آن درون پوششي به نام کپسيد محافظت مي شود .زير واحد هاي سازنده کپسيد را کپسومر مي نامند .
1- نمونه
2- آنزيم Tru9I از شرکت Roche
3- آنزيم PstI از شرکت Roche
4- بافر OPA (100 ميکروليتر از استات منيزيمmM50+ 250 ميکروليتر استات پتاسيم mM250+ 50 ميکروليتر تريس استات mM50 به يک ميلي ليتر رسانده شود و در 20- نگهداري شود)
5- آداپتورهاي MseI و PstI
1)MseI-1: 5' -gAC gAT gAg
2)PstI-1: 5 '-gAC TgC gTA ggT gCA-3'
#1,2 should be dephosphorilated in 5'end.
3)MseI-2: 5' -
4)PstI-2: 5' -CCT ACg CAg
Roche از شرکت ATP 6-
7- T4
8- پرايمر هاي M000 و P000
P000: 5'-gAC TgC gTA ggT gCA g-3'
M000: 5'-gAT gAg
9- پرايمرهاي M و P با سه نوکلئوتيد انتخابي
PstI primers
1) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gAAA-3'
2) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gAAC-3'
3) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gAAg-3'
4) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gAAT-3'
5) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gACA-3'
6) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gACC-3'
7) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gACg-3'
8) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gACT-3'
9) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gAgA-3'
10) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gAgC-3'
11) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gAgg-3'
12) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA gAgT-3'
13) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA ggCA-3'
14) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA ggCC-3'
15) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA ggCG-3'
16) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA ggCT-3'
17) 5'-gAC TgC gTA ggT gCA ggTA-3'
MseI Primers
1) 5'-gAT gAg
2) 5'-gAT gAg
3) 5'-gAT gAg
4) 5'-gAT gAg
5) 5'-gAT gAg
6) 5'-gAT gAg
7) 5'-gAT gAg
8) 5'-gAT gAg
9) 5'-gAT gAg
10) 5'-gAT gAg
11) 5'-gAT gAg
12) 5'-gAT gAg
13) 5'-gAT gAg
14) 5'-gAT gAg
15) 5'-gAT gAg
10- dNTPs و بافر
11- آنزيم Tag
12- MgCl2 از شرکت Roche
13- Bind (γ-Methacryloxypropyl trimethoxysilane) از شرکت سيگما
14- Sigmacote از شرکت سيگما
15- الکل 96 درجه
16- اسيد استيک
17- اکريل آميد و بيس اکريل آميد از شرکت مرک
18- اوره از شرکت مرک
19- Trise، EDTA و بوريک اسيد (براي تهيه
20- TEMED از شرکت مرک
21- Ammonium peroxodisulfate از شرکت مرک
22- تيوسولفات سديم از شرکت مرک
23- Formamide از شرکت مرک
24- Formaldhyde از شرکت مرک
25- بي کربنات سديم (Na2Co3) از شرکت مرک
26- نيترات نقره (AgNo3) از شرکت مرک
27- NaOH
28- آگاروز
فاطمه باغاني1 و مينا قدسي2
1و2- دانشجوي كارشناسي رشته گياهپزشكي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان
كلمات كليدي : باكتري افزايش دهنده رشد ، ويروس موزائيك گوجه فرنگي ، تيمار ، تلقيح ، مقاومت القايي ، ناقل.
چكيده :
آزمايشهاي باكتريهاي افزايش دهنده رشد گياهان در پاييز 97 و بهار و پاييز 98 انجام شد. در اين آزمايشات از آبياري قطره اي، ضد عفوني بسته با متيل برومايد،كود P2O5 ، هيدروكسيد مس و مانب براي كنترل پاتوژنها و حشره كشها براي كنترل حشرات استفاده شد.
از باكتريهاي افزايش دهنده رشد گياهان به صورت پودر باكتري و يا مخلوط پودري باكتري با بذر استفاده شد.
آزمايش پاييز 97 : استرين a937 ، باكتري Bacillus amyloliquefaciens به صورت پودر و استرين b937 ، باكتري Bacillus subtilis به صورت مخلوط پودري باكتري با بذر، كاهش معني داري از بيماري ويروس موزائيك گوجه فرنگي را روي گياهان آلوده نشان داد. وزن ميوه هاي قابل عرضه به بازار در اولين برداشت بازده توليدشان بيشتر بود.
آزمايش بهار 98 : در اين آزمايش استرين SE34 ، Basillus pumilus به جاي a937 با همان روشي كه در آزمايش پاييز 97 بكار رفت انجام شد. شدت علائم ويروس موزائيك گوجه فرنگي كاهش معني داري در تيمار پودر+ بذر SE34 نسبت به تيمار بذري SE34 نشان داد. وزن ميوه هاي قابل عرضه به بازار براي اولين برداشت با استرين b937 به صورت پودر+ بذر بيشتر از هر يك از تيمارهاي ديگر باكتريهاي افزايش دهنده رشد گياهان بود.
آزمايش پاييز 98 : تمام استرين ها در اين آزمايش استفاده شدند، اما SE34 فقط به عنوان فرمولاسيون پودر مورد استفاده قرار گرفت. شدت بيماري ويروس موزائيك گوجه فرنگي براي تيمارهاي پودر+ بذر و بذر استرين a937 كمتر از تيمار پودر استرين a937 و تيمار پودر+ بذر و پودر استرين b937 بود. گياهان گوجه فرنگي در تيمار پودر SE34 توليد بالاتري در اولين برداشت نسبت به بقيه تيمارها داشتند.
به طور كلي در هر سه آزمايش هيچ اختلافي در بازده ميوه در بين تيمارها در دومين و سومين برداشت نبود.
باکتری pseudomonas syringae pv.syringae بر روی درختان میوه ی هسته دار و گندم به ترتیب باعث بیماری های شانکر و بلایت برگی می شود . علاوه بر این دو بیماری باکتری Pss دارای دامنه ی میزبانی بسیار وسیع تری (بیش از180 گونه ی گیاهی در جنس ها و خانواده های مختلف ) نیز می باشد . لذا جهت مقایسه ی جدایه های مختلف این باکتری و شناسایی جنبه های متمایز کننده ی آنها در روی این دو گروه میزبان (هسته داران ، گندم و جو ) طی سال های 1377و1378 تعداد 90جدایه ی باکتریایی از بیش از 200 نمونه ی گیاهی دارای علائم مشکوک به بیماری از مناطق مختلف ایران جدا سازی گردید . بر اساس آزمون های بیو شیمیایی LOPAT 50 جدایه به عنوان Pssشناسایی گردید که همگی بر روی میزبان های مربو طه ی خویش بیماری زا بودند . ویژگی های فنوتیپی این جدایه ها از طریق انجام 125 آزمون بیو شیمیایی مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج این آزمون ها نشان داد که عکس العمل تمامی جدایه های این باکتری از هر دو گروه میزبانی ، مشابه یکدیگر بوده و تنها به وسیله ی آزمون مصرف ماده ی قندی تری هالوز تا حدودی آلفادی ملیبوز از یکدیگر قابل تمایز هستند . یافته های آزمون بیماری زایی که به صورت تقاطعی بر روی میزبان ها انجام پذیرفت نشان گر اختصاصی بودن استرین ها در حد نسبتا بالایی بر روی میزبان های اصلی آنها بود . همچنین در آزمون های آنتی بیوگرام تمامی 50 جدایه ی Pss از هر دو گروه میزبانی ، واکنش یکسانی را نسبت به 28 آنتی بیوتیک مختلف نشان دادند .برای یافتن تفاوتهای بیشترین جدایه هااز روشهای تکمیلی استفاده گردید .بدین منظور دو جدایه از درختان میوه هسته دار و دو جدایه از غلات برای تولید آنتی سرم انتخاب شدند . یافته های بدست آمده از آزمون های نشست دو سویه در آگار نشان داد که با در نظر گرفتن کلیه ی نتایج چهار آنتی سرم می توان با درجه ی اطمینان نسبتا بالایی استرین های این دو گروه میزبانی را از هم متمایز ساخت .الکتروفورز پروتئین محلول تام سلولی در ژل واسرشت پلی اکریل آمید ، شباهت زیادی را بین الگو های نواری جدایه ها نشان داد. هر چند تعداد معدودی از نوارها در بین جدایه ها متفاوت بودند از طرف دیگر نقوش آیزو زایمی استرازی و بخصوص سوپر دسیمیوتاز در ژل ناواسرشت به راحتی قادر به تفکیک جدایه های دو گروه میزبان بودند . از لحاظ تعداد نوارهای پلاسمیدی و وزن مولکولی این نوارها نیز اختلاف قابل ملاحظه ای بین دو گروه میزبانی مشاهده نشد .
نام رایج گیاه :pyrethrum’
اسم لاتین:pyrethrum cinerariaefolium
خانواده گیاه : asteraceae
پیرتر گیاهی است با خاصیت حشره کشی، به طور طبیعی که موارد استعمال آن هم درمنزل وهم در کشاورزی معمول می باشد .
ماده حشره کشی این گیاه از سر شاخه های گل خشک شده دریافت می شود .
ازسال 1950 فرآوری این گیاه تنها متمرکز به کنیا بود ولی اکنون پرورش آن به استرالیا نیز گسترش یافته است.
این گیاه به طور معمول به دلیل خاصیت حشره کشی خودش پرورش می یابد وماده موثره آن pyrethrin در سر شاخه های گیاه یافت می شود .این گیاه در اکثر کشورها یافت می شود بویژه در کنیا و تانزانیا و اکوادر و رواندا که به طوریکه برآورد شده هرساله تولیدات این گیاه 34/2میلیون پوند محصولات این کشور ما به خود نسبت داده است.خرمن سر شاخه ها به دو طریق است : هم به صورت کار دستی و هم به صورت مکانیزه که نوع دوم یعنی در مقیاس مکانیزه کارآیی کاملتری داشته و از کاردستی می کاهد.
آرایش گیاه:inflorescence
پیرتر گیاهی است علفی و باریک و پایا به قد 12 – 30 اینچ و هم چنین قسمت مرکزی گل که به رنگ زرد می باشد از پهنا 2/11 اینچ می باشد.
این گیاه در مناطق معتدل با درجه بارندگی 45 تا 50 اینچ پرورش می یابد. برای کاشت این گیاه ابتدا بذرها را در خزانه می کارند و ان وقت بعد از گذشت 4 ماه یعنی زمانی که دارای گیاه به 4 تا 5 اینچ رسید آنرا در زمین اصلی می کارند. در 4 ماه بعد خرمن سر شاخه های باز شروع می شود. بعد از 3 سال محصول دهی به تدریج بهره گیاه کاهش می یابد. ماکزیمم بهره کشت و کاشت این گیاه در فصل دوم گرفته می شود.
هر گل آذین آن شامل 18 تا 22 گل سفید است و به صورت مجتمع در مرکز به رنگ زرد که شامل 40 تا 100 گل لوله ای کوتاه با جنسیت نروماده میباشد. گلهای پیرتر زیاد مورد توجه زنبورهای عسل نیستند تنها گرده ها را دریافت کرده و در امر گرده افشانی شرکت دارند.
البته دانشمندان دریافته اند که زنبورها محصولات را افزایش می دهند. خرمن زمانی شروع می شود که روی هر ساقه یا سرشاخه 3 یا 4 گل کاملا باز وجود داشته باشد.
شرایط گرده افشانی: pollination requirement
در مورد پیرتر شرایط گرده افشانی به وضوح شناخته نشده است اما طی اظهاراتی پیرتر دارای خود حاصلخیزی بالایی است و همچنان که گرده ها از گلی به گل دیگر می روند که تشکیل بذرهایی با قدرت ماندگاری بالایی می دهند..
Krolla بحثی داشته راجع به تست مقاله ای پرورش گیاهان در قفسه هایی با حضور زنبورها و بدون حضور آنها در محیطهای باز. او گزارش کرد نشانه ای قوی حاکی از این است که پرورش پیرتر در حضور
حشرات گرده افشان به طور گسترده افزایش می یابد. گزارش سازمان ملل متحد اظهار داشت که پیرتر یک گیاه دگر لقاح بوده و جشرات مداخله گر در امر گرده افشانی از مهمترین آنها زنبورها ودیگر hymenoptera بوده اند.
Brewer اظهارداشت که گرده های خود گیاه نمی توانند پذیرنده سطح کلاله باشند زیرا وقتی گرده ها از بساک خارج می شوند سر کلاله بسته می شود و از اجازه ورود گرده به داخل خامه جلوگیری می کند .نتیجه تست در چگونگی بذر های پیرتر بدین نحو بوده : خود لقاحی بدون حضور زنبورها 1-0 % در حضور زنبورها 7/1 _7/2 می باشد و دگر لقاحی بدون حضور زنبورها 2/5_3/8 % و در حضور زنبورها 7/17_7/37 % می باشد .
توجه :
Pyrethrum یک حشره کش گیاهی است که از گلهای داوودی و دالماسیا اغلب کمتر از گلهای داوودی ایرانی و گیاهانی مه در اروپای شرقی و Caucasus کشف شده تولید شده البته در حال حاضر گل داوودی و الماسیا که به صورت تجاری است بیشتر در مناطق کوهستانی کنیا وتونس و اکادور کشت شده است.
مارال کلته
امروزه با توجه به اثرات منفی قارچ کش های شیمیایی مورد استفاده بر محیط زیست و ایجاد مقاومت در پاتوژن ها ، تحقیقاتی در زمینه استفاده از میکرواورگانیسم ها و ترشحات حاصله از آنها در مدیریت بیماریهای گیاهی در حال گسترش می باشد که اساس آنها بر انتخاب و تعیین میکرواورگانیسم ها با فعالیت ضد قارچی وایزوله کردن آنها و تعیین مکانیسم های بهینه این واحدهای ضد قارچی تمرکز یافته است . در این میان Bacillus subtilis از جمله میکروارگانیسم هایی است که به خاطر تولید پروتئاز شناخته شده است و بعضی از سویه های آنها ( 12 سویه ) با تولید آنزیمهای کتینولیتیک Chitinolytic یا ضد قارچ در حضور کیتین (عنصر ضروری) فعالیت ضد قارچی نشان داده اند از جمله دوسویه w113 B.subtilis وB. Sabtilis w118 که بالاترین فعالیت آنتاگونیتی را بر علیه Fusarium oxysporum در محیط کشت حاوی کیتین ( بخصوص 75/1 و75/0 درصد ) نشان داده اند . کیتین فراوانترین منبع طبیعی قابل تجدید پس از سلولز است که منبع عمده آن در سخت پوستان خانواده خرچنگ ها می باشد و در قارچ ها و حشرات نیز وجود دارد .ضد قارچ های تولیدی نسبت به ضد قارجهای شناخته شده دیگر دارای وزن مولکولی بالایی بوده و نسبت به تغییرات PH ( PH =3-11) و دمای بالا(100 درجه سانتی گراد بمدت 30 دقیقه ) بسیار مقاوم می با شند (بیشترین فعالیت در PH = 7 ودر دمای 25 و 30 درجه سانتی گراد مشاهده می شود ). ترکیبات ضد قارچی در قارچ F. oxysporum باعث ایجاد ورم و بدشکلی در ریسه ها شده و بعد از 48 ساعت باعث لیز شدن و کاهش حجم ریسه ها می گردد .در مجموع استفاده از این باکتری و میکرواورگانسیم ها آنتا گونیت علاوه بر مصرف زوائد دریایی و حل مشکلات زیست محیطی و افزایش ارزش اقتصادی محصولات دریایی و کشاورزی میتواند به عنوان یک عامل بیولوژیکی مفید در محیط زیست و مدیریت بیماریها محسوب می شود .
رضا حبیبی از پرشین بلاگ
نانوتکنولوژي، فناوري جديد است که تمام دنيا را فرا گرفته است و به تعبير دقيقتر "نانوتکنولوژي بخشي از آينده نيست بکله همه آينده است" . در اين نوشتار بعد از تعريف نانوتکنولوژي و بيان کاربردهاي آن دلايل و ضرورتهاي توجه به اين فناوري آورده شده است:
تعريف نانوتکنولوژي و آشنايي با آن
نانوتکنولوژی، توانمندي توليد مواد، ابزارها و سيستمهاي جديد با در دست گرفتن کنترل در سطوح ملکولي و اتمي و استفاده از خواص است که در آن سطوح ظاهر ميشود. از همين تعريف ساده برميآيد که نانوتکنولوژی يک رشته جديد نيست، بلکه رويکردي جديد در تمام رشته هاست. براي نانوتکنولوژي کاربردهايي را در حوزه های مختلف از غذا، دارو، تشخيص پزشکي و بيوتکنولوژي تا الکترونيک، کامپيوتر، ارتباطات، حملونقل، انرژي، محيط زيست، مواد، هوافضا و امنيت ملي برشمرده اند.کاربردهاي وسيع اين عرصه به همراه پيامدهاي اجتماعي، سياسي و حقوقي آن، اين فن آوري را بهعنوان يک زمينه فرا رشتهاي و فرابخش مطرح نموده است.
هر چند آزمايشها و تحقيقات پيرامون نانوتکتولوژي از ابتداي دهه 80 قرن بيستم بطور جدي پيگيري شد، اما اثرات تحول آفرين، معجزه آسا و باورنکردني نانوتکنولوژي در روند تحقيق و توسعه باعث گرديد که نظر تمامي کشورهاي بزرگ به اين موضوع جلب گردد و فناوري نانو را به عنوان يکي از مهمترين اولويتهاي تحقيقاتي خويش طي دهه اول قرن بيست و يکم محسوب نمايند .
استفاده از اين فنآوري در کليه علوم پزشکي، پتروشيمي، علوم مواد، صنايع دفاعي، الکترونيک، کامپوترهاي کوانتومي و غيره باعث شده که تحقيقات در زمينه نانو بهعنوان يک چالش اصلي علمي و صنعتي پيش روي جهانيان باشد. لذا محققين، اساتيد و صنعتگران ايراني نيز بايد در يک بسيج همگاني، جايگاه، موقعيت و وضعيت خويش را در خصوص اين موضوع مشخص نمايند و با يک برنامهريزي علمي دقيق و کارشناسانه به حضوري فعال و حتي رقابتي سالم در اين جايگاه، عرضاندام و ابراز وجود نمايند و براي چنين کاري طراحي يک برنامه منسجم، فراگير و همه جانبه اجتنابناپذير است.
علف هرز كنترل نام قارچ ماشك شمالي و 90% علف هرز باغات ميوه علف هرز لگومينوز در برنج وسويا ايجاد زخم فرو رفته در برگ ، ساقه ،دمبرگ گل ختمي اويار سلام زرد و تراكم قارچ دنبلان رابه ميزان -66 % را به طور نسبي متوقف مي كند. Phytophtora palmivora Colletotrihum gloeosporiodesfsp Aeschynomen fsp malvae Puccinia candiculata
اكثر علفكش ميكروبي فيتوتوكسين ها هستند كه برخي از آنها پلي پپتيد ، ترپن ، ماكروسيكليك و باكليت هي باشند . توكسين ها دو مكانيسم متفاوت تحت شرايط متفاوت دارند : 1) منقطع كردن ساختار كلروپلاست با شكستن پيوند كد نوكلئوپلاسميك پروتئين 2) توليد انرژي ترانسفراز ممانعت كننده از عامل جفت شدن دي ان اي براي كنترل فيتو فسفوريليشن مي باشد .در باكتري ها بيشتر باكتري هاي گرم منفي توانايي توليد توكسين را دارند . مانند سودوموناس ، زانتوموناس، اروينيا و تعداد كمي از باكتريهاي گرم مثبت مانند : استرپتومايسس ، كورينباكتريوم فاسيوموناس .انواع توكسين باكتري ها عبارتند از: فاسئلو توكسين ، توبا توكسين ، پپتيدوباسد . انواع فيتوتوكسين هاي اكتينوميستها عبارتد :از انيسومايسين و بيالوفس . با توجه به پيشرفت كشاورزي وحفاظت محيط زيست توجه بيشتري را به ساخت آفت كش ميكروبي اختصاص داده اند امروزه چون بهره برداري از آفت كش ها بسيار مشكل است ارزش اقتصادي آنها بالا رفته است . در سال 1990 ارزش آفت كش گلوبال 23 بيليون دلار ، علفكش 90 بيليون دلار و آفت كش بيولوژيك 100ميليون دلار بوده است فاطمه ظفریان
تقريبا 30 هزار نوع علف هرز در سرتا سر جهان وجود دارد كه خسارت به محصولات توسط 1800نوع از آنها وبه ميزان 7/9 درصد از كل توليدات گياهي هر ساله مي باشد . در حدود يك قرن پيش استفاده از علف كش ها خطراتي از قبيل : پايداري آنها در طبيعت و كاهش كيفيت آب و خاك ايجاد كرده بود. با گسترش علفكش هاي بيولوژيكي بخصوص علفكش هاي ميكروبي تاثير زيادي در حفاظت محيط زيست داشته اند. . پيشرفت علفكش ميكروبي همزمان با شناخت و پيشرفت فيتو توكسين ها بوده است ودر 10 سال گذشته از فيتوتوكسين هاي پاتوژن بيما ري زاي علف هرز براي كنترل انها استفاده مي كردند. سه نوع فيتوتوكسيني كه در علفكش ميكروبي كاربرد دارند عبارتند از: باكتري ، قارچ ، اكتينوميست ها. پاتوژن هايي كه فيتوتوكسين علفكش ميكروبي از آنها بدست مي آيدبايد داراي خصوصياتي باشند : 1) رشد سريع داشته ودر همه ي
زما نها باعث از بين رفتن علف هاي هرز شوند . 2) با روش بيولو ژيكي قابل تكثير باشند . 3) در صنعت توليد شوند
.4) قابل بسته بندي ، حمل ونقل و استفاده كردن به طور مناسب با شند. اولين علفكش ميكروبي در جهان به نام لوبانودر سال 1960 در چين ساخته شد و براي كنترل سس مورد مطالعه قرار گرفت استفاده از قارچها براي ساخت علفكش بيولو ژيكي نياز به شرايطي براي فعاليت آنها دارد كه بطور گسترده تامين نمي شود . ولي با استفاده از باكتري ها به دليل دوره ي كوتاه رشد ؛روشهاي ساده و توليد تدريجي براي ساخت علفكش مفيد است . انواع علفكش هاي ميكروبي : 1) علفكش ميكروبي اوليه 2)علفكش ميكروبي مشتق شده با خاصيت اجزاي موثر از پاتوژن يا فيتوتوكسين خودش . در سال 1990 سه علفكش قارچي كه در آنها اسپور قارچ بكار ميرود بوجود آمد ه ودر آمريكا به ثبت رسید
وحیده مصطفی لو
این بیماری یکی از بیماری های مهم پنبه در دنیا محسوب می شود که میزان خسارت بیماری بسته به فنولوژی گیاهان میزبان رقم مورد کاشت و شرایط مساعد محیطی برای عامل بیماری زا (باد. باران و هوای نسبتا" گرم در مدت زمان لازم) متغیر می باشد که می تواند در ارقام حساس پنبه تمام محصول را از بین ببرد. عامل بیماری زا به نام علمی Xanthomonas axonopodis pv. Malvacerumمی تواند درتمام مراحل رشد گیاه به همه قسمت های هوایی حمله نموده و علایم متنوعی چون بلایت گیاهچه ( seedling blight)سیاه شدن ساقه ( black arm)لکه زاویه ای برگ (angular leaf spot)، و پوسیدگی قوزه( (boll rotد نماید .البته تمام این علایم دریک مرحله از رشد گیاه با هم دیده نمی شود و یا لاقل به یک شدت نمی باشد.
اولین علایم بیماری روی کوتیلدون( (cotyledon) )، به صورت لکه های گرد تا بیضی کشیده مشاهده می شود دراین مرحله از فنولوژی گیاه اگر لکه ها روی هیپوکوتیل (hypocotyle)به صورتی باشد? که تمام قطر طوقه را الوده سازد منجر به مرگ گیاهچه می گردد. ( seedling blight )درصورتی که گیاهچه به صورت موضعی الوده می شود و از بین نرود بعنوان کانون الودگی درمزرعه محسوب شده که توسط حشرات، باران و ....باعث شیوع و گسترش بیماری درمزرعه خواهد بود.علایم روی برگ بشکل لکه های زاویه دار نمایان گشته که ابتدا بشکل نقاط ریز اب سوخته بین رگبرگ ها بوده که بتدریج این نقاط بزرگ و به رنگ قهوه ای تیره متمایل به سیاه گوشه دارتبدیل می شوند. گاهی عامل بیماری زا با الوده نمودن دمبرگ که الودگی به رگبرگ اصلی برگ نفوذ نموده و انرا سیاه می نماید که در صورت شدت الودگی برگهای الوده ریزش می کنند.علایم بیماری روی ساقه ها با ظهور لکه های کشیده رنگ قهوه ای تیره که ابتدا مرطوب و بعد خشکیده و پوست ساقه کمی چورکیده می شود ظاهر می گردد. گاها زمانی که ساقه بالاتر از محل لکه به رشد خود ادامه دهد و اندام زایشی و رویشی متعدد تولید نماید دراثر وزش باد و سنگین شدن بوته و به علت سست بودن بوته درمحل لکه کمر بر می شود.علایم الودگی دراندام زایشی ابتدا روی براکته ها و قوزه ها ی بشکل نقاط گرد ابگز شده که بتدریج قهوه ای متمایل به سیاه مشاهده شده که باعث ریزش قوزه های جوان می گردد.درصورت شدت گرفتن الودگی لکه ها به داخل قوزه نفوذ کرده و سبب پوسیدگی داخلی یا خارجی قوزه ( boll rot )می شود .ضمناحشرات (سن های .Dysdercus spp )با تغذیه از قوزه های الوده باکتری را بدرون قوزه منتقل کرده و درصورتی که قوزه کاملا پوسیده نشود باکتری روی کرک ها وسطح بذر قرار می گیرد.درنتیجه تغذیه حشرات و از طریق نیش انها بیماری می تواند بداخل بذر منتقل شود. بیمارگر دربذر و بقایای خشکیده گیاهی زمستان گذرانی کرده و بیماری به سال دیگر انتقال می دهد که در واقع مهمترین عامل انتقال و اشاعه وشروع الودگی درمزارع پنبه بذور الوده می باشند .عوامل دیگر انتقال و گسترش بیماری در مزارع الوده می توان ا فات مکنده (سن و زنجرها)ابیاری ،باد ،ادوات کشاورزی و.....نام برد. در سودان از ترکیبات جیوه ای برای پوشش بذر ها به منظور کنترل بیماری های گیاهچه ای استفاده می شود .
در تانزانیا ضد عفونی توسط ترکیبات برونوپل ، حرارت آلودگی داخلی را رفع می کنند و باید همیشه در کاربرد قرنطینه ای استفاده شود
م. محمدي، م. ميرزايي و ح. رحيميان
كلمات كليدي:
باكتريوسين،شانكر باكتريايي مركبات، انگشت نگاري DNA،دامنه ميزباني تعيين شده،الگوي مقايسه پروتئيني،اجزاء DNA پلاسميد،اجزاء پروتئين،نوع فاژ،X. axonopodis pv. Citri
24 نژاد از X. axonopodis pv. Citri عامل اصلي شانكر باكتريايي مركبات كه از lemon(Citrus lemon) وMexican lime(Citrus ژaurantifolia) در شمال ايران جدا شدند از نظر فنوتيپي مشخص گرديدند. نژادها همگي روي C. aurantifolia بيماريزا بودند.تجزيه الكتروفورز ژل سديم دودسيل سولفات پلي اكريلاميد تفاوتي جزئي را در بين اجزاء پروتئين محلول در بين نمونه ها آشكار نمود.
بطور مشخصي بر اساس دامنه ميزباني و ويژگيهاي فنوتيپي محلول ،نژادها در دو گروه مختلف به شكلهاي Asiatic(A) وatypical Asiatic(Aa) بودند.تجزيه انگشت نگاري DNA توسطECORI بعنوان اندونوكلئاز بازدارنده تفاوتي جزئي را در الگوي بازدارندگي بين دو گروه نشان داد.
بر اسا تجزيه و تحليل پروتئيني دو گروه در نسبت الگوهاي باندي سوپر اكسيد ديموتازSOD و استرازEST متفاوت بودند. تجزيه اجزاء پلاسميد نشان داد كه نژادهاي باكتري با همديگر در شرايطي از نظر تعداد پلاسميد و وزن مولكولي متفاوت بودند.
مطالعه نوع فاژي نشان داد كه گروه Aبيشتر به CP1 و يا CP2 حساس بودند و برخي به هر دو نوع فاژي شامل نژاد موجود در گروه A مقاوم بودند.
تست توليد باكتريوسين نشان داد كه تفاوتي بين نژادهاي Xac با استفاده از نشانگرهاي مختلف براي هر توليد باكتريوسين وجود داشت كه شامل اين مي شود كه نژادهاي ايرانيX ac هتروژن هستند و يك زير گروه با فنوتيپ A را بوجود مي آورند.
واژه ويروئيد اولين بار توسط دينر در سال ۱۹۷۱پيشنهاد شد واژه ويروئيد به گروهي از عوامل ريز تر از ويروسها اطلاق مي شود كه فاقد پوشش پروتئيني هستند و ژنوم آنها بسيار كوچكتر از ويروسها مي باشد .در سال ۱۹۶۷وقتي دينر ورايمر تلاش كردند تا پيكرهاي ويروس نوعي بيماري به نام "غده دوكي شكل سيب زميني "را جدا كنند متوجه نشانه هايي از يك عامل بيماريزاي جديد شدند .اين دو پژوهشگرمشاهده كردند كه اين عامل در محلي به غير از محل ساير ويروسها كه داراي غلظت متفاوتي از ساكارز هستند رسوب مي كنند .وحركت آن در لوله سانتريفوژ در موقع سانتريفيگاسيون كندتر از ساير ويروسهاست.وقتي حلال چربي بر آن اثر داده شد ضريب تهنشيني آن تغيير نكرد وسبكي آن به دليل وجود چربي در پيكر آن نبود.همچنين در اثر تاثير فنل كه پروتئينها را به شدت دگرگون مي كندنه تنها ضريب ته نشيني آن تغيير نكرد بلكه خاصيت آلوده كنندگي آن نيز كم نشد.در صورتي كه فنل دو خاصيت را در ويروسهاي شناخته شده تغيي مي دهد .پس پيشنهاد كردند كه عامل بيماري دوكي شكل غده سيب زميني كه قبل از اين تصور مي شدنوعي ويروس باشد يك اسيد نوكلئيك آزاد استكه چون نسبت به آنزيم دزوكسي ريبو نوكلئاز مقاوم بود پس ازنوعً ريبونوكلئيك اسيد است.اين شبه ويروس در هسته سلول مخصوصادر كروماتين سلولهاي بافت سيب زميني راه پيدا كرده ودر آنجا مستقر مي شود.يكي ديگر از بيماريهاي ايجاد شده در اثر ويروئيدها بيماري "اگزوكورتيكس مركبات"است كه در شمال ايران بيماري بسيار شايعي است.كه در مركبات پيوند شده بر روي پايه پونيسروس ويا هيبريدهاي آن (نارنج مشاهده مي شود.علائم اين بيماري به صورت قطور شدن تنه در زير نقطه پيوند است.كه در سطح خارجي بخش آلوده پوست تنه به صورت لايه هاي بسيار نازكي جدا مي شود.ودر زير لايه هاي جدا شده صمغ تشكيل مي شود.از علائم ديگر اين بيماري توقف رشد ،پيچ خوردن برگها ،ترك خوردن ميوه ليمومي باشد.(الهي نيا،۱۳۵۲)
امين ساعي
مديريت و دخالت در وضعيت موجودات زنده، اساس مبارزه بيولوژيك با علفهاي هرز ميباشد و از اواسط قرن نوزدهم قسمتي از برنامه مديريت علفهاي هرز كشاورزي بوده است. علفهاي هرز موجود در اكوسيستمهاي نسبتاً پايدار مانند چمن زارها و محيطهاي آبي بخوبي تحت كنترل درآمده اند. مبارزه بيولوژيك تنها در مورد گياهان هرز پهن برگ چند ساله و دو نوع يك ساله به نامهاي تريبولوس و كاردووس موفقيت آميز بوده و گزارشي مربوط به كنترل انواع باريك پهن با استفاده از اين روش ارائه نشده است (چاروداتان و دولوچ 1988). از آن گذشته، هيچ يك از اين دسته علفهاي هرزي كه كنترل شده اند، مشكلي در زراعت چغندرقند ايجاد نمينمايند.دو هدف اساسي از مبارزه بيولوژيك عليه علفهاي هرز دنبال ميشود، اول تحقيق مرتب و منظم در مورد روشهاي كنترل مربوط به نقاط ديگر و دوم تحقيق وسيع تر و گسترده تر در مورد علفكشهاي بيولوژيك با استفاده از توليد انبوه موجودات زنده يا ساير روشهاي دخالت در اكوسيستم. در سالهاي اخير از روش مبارزه بيولوژيك عليه علفهاي هرز مزارع چغندرقند استفاده نميشود و انتظار تغيير و تحول عمده اي نيز در اين روند نميرود. به همين دليل استفاده از اين روش مبارزه در مزارع چغندرقند با شروع قرن بيست و يكم ممكن است امكان پذير گردد.تحقيقات اخير در مورد اين روش نشان داد وارد نمودن يك عامل زيستي كنترل كننده به مزرعه در مقياس وسيع، انواع حساس را نابود ميكنند (تمپلون و همكاران، 1986). چندين نوع قارچ، باكتري و ويروس داراي توانايي بالقوه جهت كنترل علفهاي هرز ميباشند، ليكن در حال حاضر تنها دو نوع قارچ در سطح تجارتي توليد ميشوند كه عبارتند از:يك گونه كولتوتريكوم جهت كنترل علف هرز آسكاينومن در مزارع برنج و سويا و فايتوفتورا براي كنترل علف مورينا، در باغات مركبات. كسب موفقيت كاربرد اين دو نوع علفكش زيستي تاثير قابل ملاحظه اي بر روي تمركز منابع به سمت تحقيقات مربوط به مبارزه زيستي در دهه آينده خواهد داشت.در حال حاضر چندين نوع قارچ بيماري زا جهت مبارزه با علفهاي هرز مزارع مختلف (به استثناء چغندرقند) تحت مطالعه ميباشند (چاروداتان و دو لوچ 1988) كه امكان استفاده از پنج نوع قارچ بيماريزا براي كنترل علفهاي هرز مانند گاوپنبه، سلمك، تاتوره، سوروف و قياق را فراهم
ميآورد.استفاده بالقوه از اين روش محدوديتهايي نيز به همراه دارد، از جمله طولاني لازم جهت ثبت روش در ادارات دولتي، زمان طولاني مورد نياز جهت توقف رشد واز ابين رفتن گياهان مزاحم، تاثير عوامل محيطي مانند دما و رطوبت روي عملكرد اين علفكشها و تعداد كم ميزبانهاي اختصاصي (خاچاطوريان 1986، تمپلتون و همكاران، 1986، چاروداتان و دولوچ1988) يك روش ممكن جهت بالا بردن تعداد علفهاي هرزي كه تحت تاثير عوامل بيماري زا قرار ميگيرند، تهيه عامل زيستي است كه دامنه فعاليتش تابع عامل خارجي اضافه شده به محيط باشد. در اينصورت زمانيي كه آن عامل خارجي در محيط عمل نباشد، علفكش زيستي فعاليت كمي داشته واز بين خواهد رفت (سندز و همكاران 1989).با توجه به موانع ذكر شده و ساير تنگناهاي اقتصادي، جوتسوم (1988) عنوان نمود اين روش در جائيكه مبارزه شيميايي كافي نباشد با مواد شيميايي گران بوده و يا دولت مصرف آنرا ممنوع كرده است، كاربرد خواهد داشت، احتمالاً به خاطر توجه بيشتر دولت به آلودگي آبها، هوا و انقراض موجودات در معرض خطر، ممكن است كه در آينده علفهاي هرز بيشتري در مزراع چغندرقند با استفاده از اين روش تحت كنترل درآيند.
بیماری مهم باکتریا یی: خوشه صمغی گندم
نام عامل بیماری :Rhathayibacter tritici
علائم بیماری:مهمترین علائم آن وجود صمغ وزردی در خوشه آلوده است درخوشه های آلوده گلوم وگلومل ودانه پراز صمغ شده وبه خوشه می چسبند در نتیجه خوشه کوچک شده وگاهی در اثر چسبندگی فراوان خوشه از غلاف خارج نمی شود.رشد کم گیاه وعدم خروج خوشه از غلاف سبب پیچیدگی دم خوشه می شود. در روی برگ ها نزدیک خوشه گاهی نوار طولی بی رنگی که روی آن وجود دارد ظاهر می شود .صمغ ابتدا لزج وچسبنده هستند وسپس خشک وشکننده می گردند.
منبع: الهی نیا,علی .1372.قارچ شناسی وبیماری مقدماتی گیاهی .انتشارات دانشگاه گیلان 503صفحه.
خجسته مهدويان
شمار قابل توجهي از گونه هاي باكتريها قادرند تاثير مثبتي بر روي رشد گياهان بگذارند كه از انها به "PGPR " يا رايزوباكترهاي افزايش دهنده رشد گياه نام برده شده است. مانند استرين هايي از باكتري هاي Peudomonas ، Bacillus و Rhizobium و . . . . .
تلقيحات اين باكتريها در ازمايشگاه و ازمايشات مزرعه اي ثابت كرده است كه سبب افزايش بار محصول در برخي گياهان مي شوند. بنابراين از اين باكتريها به عنوان كود زيستي يا عوامل كنترل در محصولات مختلف بكار برده مي شود.
يك مكانيزم عمل اين باكتريها در افزايش رشد گياه حل كردن فسفاتهاي غيرالي و معدني كردن فسفاتهاي الي است كه موجب توليد فسفر قابل دسترس گياه مي شود. مكانيسم اصلي حل كردن فسفات معدني توليد اسيدهاي الي مي باشد و فسفات هاي اسيد نقش اصلي دارند.
مطالعات در مورد اين باكتريها نشان داده است كه تلقيح استرين هاي اين باكتريها بطور همزمان، تلقيح گروهي باكتريهاي حل كننده فسفات با ميكروارگانيسم هاي ديگر مانند Azotobacter ، تلقيح باكتريهاي حل كننده فسفات بهمراه VAM ( Vesicular Arbuscular Mycorrhiza ) و همچنين استفاده از كودهاي زنده تجاري مي توانند هر يك باعث تامين همزمان P و N ودر نتيجه افزايش رشد و بازده محصول شوند.
