زهرا بشارتی
۱- پوشش باكتريايي ( ديواره و غشاي سيتو پلاسمي )
2- مهار كننده ي همانند سازي DNA
3- مهاركننده ي سنتز RNA
4- مهار كننده پروتئين سازي
منابع : http://daneshnameh.roshd.ir
كتاب : تجويز صحيح آنتي بيوتيك در بيماري طيور
زهرا بشارتی
۱- پوشش باكتريايي ( ديواره و غشاي سيتو پلاسمي )
2- مهار كننده ي همانند سازي DNA
3- مهاركننده ي سنتز RNA
4- مهار كننده پروتئين سازي
منابع : http://daneshnameh.roshd.ir
كتاب : تجويز صحيح آنتي بيوتيك در بيماري طيور
کروماتوگرافي مايع يکي از انواع کروماتوگرافي است که فاز متحرک در آن مايع است. کروماتوگرافي گازي نيز روش ديگري است که در آن فاز متحرک گاز است. اگر فاز متحرک گاز و فاز ساکن مايع باشد، روش را کروماتوگرافي گاز- مايع مينامند. روشهاي کروماتوگرافي گاز- جامد، مايع- مايع و مايع- جامد نيز وجود دارند.در HPLC اغلب از ستونهاي پر شده با ذرات ريز فاز ساکن استفاده ميشود. به همين علت سطح بيشتري از فاز ساکن در ستون در معرض اجزاء نمونه قرار ميگيرد و در نتيجه راندمان جداسازي در اين روش بيشتر از ساير روشهاي کروماتوگرافي است.
جهت انجام عمليات كروماتوگرافي مايع بطور كلي از دو روش پيوسته (Continues) و بچ (batch) ميتوان استفاده كرد. روش كروماتوگرافي بچ روشي است كه مراحل مختلف كروماتوگرافي بصورت دستي با استفاده از همزن (مرحلة اعمال نمونه يا جذب) و از طريق نيروي گرانشي بدون اِعمال فشار پمپ (مرحلة تعادل سازي، شستشو و مرحلة دفع يا خروج نمونه) انجام ميگيرد. اين روش مخصوصا" در مراحل اول فرايند تخليص در مورد ستونهاي كروماتوگرافي با قدرت جذب بالا و هنگامي كه ميزان حجم نمونه بسيار بالا باشد, جهت كاهش زمان انجام پروسه و احتراز از كاهش فعاليت پروتئين موردنظر در زمانهاي طولاني مورد استفاده قرار ميگيرد. بديهي است پارامتر اصلي در اين روش افزايش ميزان جذب نمونه به رزينهاي كروماتوگرافي و انجام تخليص بر روي حداكثر مقدار نمونة ممكن ميباشد.
در روش كروماتوگرافي پيوسته تمامي مراحل مختلف كروماتوگرافي با استفاده از يك سيستم اعمال فشار هيدروليك از طريق پمپ انجام ميگيرد. جهت انجام يك چنين فرايندي ميتوان از سيستمهاي مختلفي نظير
Fast Performance Liquid Chromatography (FPLC) ، High Performance Liquid Chromatography (HPLC) و يا يك سيستم معمولي متشكل از پمپ، آشكار ساز و ثبات, نظير آنچه بصورت شماتيك در درس 1 آورده شده است, بعلاوة يك سيستم ايجاد گراديان استفاده كرد. بهرحال اساس كار سيستمهاي فوق يكي بوده و در واقع جهت ايجاد يك سيستم كروماتوگرافي مايع بر روي ستونهاي كروماتوگرافي مختلف (جهت انجام روشهاي متفاوت) بكار ميروند. تفاوت كار در اين سيستمها تفاوت در ميزان فشار اعمال شده در مراحل مختلف، تفاوت در مرحلة انجام كروماتوگرافي از سلسله مراحل فرايند تخليص از نظر استراتژي تخليص و تفاوت در مقياس كار (از نظر آناليتيكال، كار صنعتي و يا نيمه صنعتي) است.اين تفاوتها طبيعتا" تغييرات زيادي را از نظر جنس و نوع ستونهاي كروماتوگرافي مورد استفاده, ميزان فشار مقاوم ايجاد شده در سيستم، ميزان تفكيك (Resolution) فرايند تخليص و مهمتر از همه امكانات برنامهريزي و كنترل فرايند توسط سيستم ايجاد خواهند كرد.
سيستم HPLC در واقع ايجاد كنندة يك سيستم كروماتوگرافي مايع با فشار بسيار بالا (در حدود 20-10Mpa) است. از اين سيستم در مواردي كه نياز به قدرت تفكيك بالا در مراحل نهايي تخليص باشد, و يا در صورت نياز به روشهاي كروماتوگرافي خاص مانند روش كروماتوگرافي فاز معكوس (Reverse Phase Chromatography) (RPC) استفاده ميگردد. به همين دليل جنس ستونهاي كروماتوگرافي، اندازة رزينهاي كروماتوگرافي استفاده شده و روش پركني اين ستونها با سيستمهاي ديگر ايجاد كنندة كروماتوگرافي مايع متفاوت است. در اينجا ذكر اين نكته لازم است كه روش RPC از نظر مكانيزم شبيه روش كروماتوگرافي با جاذبة هيدروفوبيك است و در اين روش كروماتوگرافي جذبي عمل تخليص با استفاده از جاذبة هيدروفوبيك بين يك ليگاند آلي و اجزاء مورد نظر انجام مي پذيرد. از آنجا كه اين روش در مقياس توليدي قرار نگرفته و جنبة تجزيه تحليل فرايند از نظر ساختار و درجة خلوص محصول را دارد، از بررسي آن اجتناب شده است. بديهي است جهت مطالعة بيشتر اين روش ميتوان به منابع كارگاه مراجعه كرد.
سيستم FPLC در يك دامنة فشار پايينتر از سيستمHPLC (3-5 Mpa) فرايند كروماتوگرافي مايع را با استفاده از روشهاي مختلفي كه قبلا" ذكر شد در يك مقياس توليدي ميتواند انجام دهد. بديهي است كه دبي جريان اعمال شده در اين سيستم نيز در محدودة بالاتري نسبت به سيستم HPLC قرار دارد. معمولا" چنين سيستمي از دو قسمت عمدة جداكننده (Separator) و كنترل كننده (Controller) تشكيل شده است. قسمت جدا کننده شامل دو پمپ ( براي وارد کردن بافر يا محلول هاي مختلف در مراحل مختلف فرايند), شيرهاي کنترل ( براي کنترل ورودي و خروجي جريان از پمپ ها به داخل ستون کروماتوگرافي), محل اتصال ستون کروماتوگرافي, قسمت اِعمال نمونه( از طريق پمپ سوم يا يک قسمت به نام super loop يا سرنگ), سنسورهاي اندازه گيري جذب در طول موج 260 يا 280 نانومتر و قدرت يوني است. قسمت کنترل کننده شامل يک قسمت کنترل مراحل مختلف ورود و خروج جريان به داخل ستون, اِعمال برنامه هاي خاص براي خروج پروتئين , تعيين ميزان حساسيت جذب و قدرت يوني است. همچنين ثبت داده ها مي تواند توسط يک دستگاه ثبات و يا کامپيوتر متصل به قسمت هاي اندازه گيري اين پارامترها انجام پذيرد. شرکت هاي مختلف سازنده سيستم هاي کروماتوگرافي امکانات و تجهيزات متقاوتي را در سيستم هاي مختلف عرضه مي نمايند که برخي از آنها در قسمت تجهيزات معرفي شده اند.
كروماتوگرافي گازي يک روش فيزيکي است که براي جداسازي، شناسايي و اندازهگيري اجزاي فرار به کار ميرود. به عنوان مثال جدا کردن بنزن (نقطه جوش 1/80) از سيلکوهگزان (نقطه جوش 8/80) بوسيله تقطير جزء به جزء غير ممکن است. در صورتي که آنها را در چند دقيقه ميتوان به کمک کروماتوگرافي گازي جدا نمود و شناسايي کرد. همچنين حدود 200 جزء مختلف نفت خام را به آساني ميتوان تشخيص داد. اين روش سريع و ساده است و براي تشخيص ناخالصيهاي موجود در يک ماده فرار يا مقادير کم مواد ضد آفت در پوست ميوهجات و اندازهگيري گازها و آلودگي مواد به کار مي رود.
در يك آزمايش صحرايي، كارايي شش استرين از باكتري Bacillus كه از مزارع گندم استان هاي مركزي، گلستان و مازندران و 11 استرين از باكتري فلورسنت از جنس Pseudomonas كه از مزارع كرج و استان مركزي جداسازي شده بود براي كنترل بيولوژيك بيماري سياهك سخت جو (Ustilago hordei) با استفاده از طرح بلوك هاي كامل تصادفي و با 3 تكرار در مزرعه در روي جو رقم كارون در كوير مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه استرين هاي (B2) Bacillus lichniformis و B. cereus (B3) بيماري را كاملاً كنترل كردند. درصد آلودگي جو به اين بيماري در تيمارهاي Bacillus sp. (B1) ،B. cereus (B4) ، B. subtilis (53) و
B. subtilis 71 بين 119/0 تا 617/0 متغير بود و به طور معني داري كمتر از شاهد آلوده بود (0.01 < P).
در بين استرين هاي Pseudomonas استرين هاي Pseudomonas fluorescens bio V (C15)،
P. fluorescens bio V (E2) ، P. fluorescens (D11) و P. fluorescens bio I (32) با 13/0 تا 207/0 درصد آلودگي بيشترين اثر را در كنترل بيماري داشتند. ساير استرين هاي Pseudomonas مورد آزمايش نيز در كنترل بيماري مؤثر بوده و با شاهد آلوده اختلاف معني دار داشتند.
مهندس مرتضی ابراهیمی رستاقی
عضوشورای عالی جنگل ،مرتع و آبخیزداری
شایان ذکر است که از جنس اوكاليپتوس ، گونه Eucalyptus camaldulensis از سابقه كاشت نسبتاً طولاني در استان گلستان (گنبد کاوس ، آق قلا ، بندر ترکمن و... ) برخوردار است و حتی در تركيب فضاي سبز شهر گرگان مرکز استان گلستان نیز سهم بالایی دارد که متأسفانه در سرمای زمستان سال 1386 قريب به اتفاق پایه های آن – با وجود بالاتر بودن ميانگين حرارتي نسبت به محدوده خارج از شهر - در طبقات قطري و سني مختلف آسيب ديد .
20/12/86، مسير گرگان- آق قلا
در محور گرگان- آق قلا نیز هم در حاشيه جاده و هم زمین های اطراف آن كليه پايه های این گونه دچار سرمازدگي شدند. نخستين توده مورد بازديد در اين مسير حدود 5 هكتار وسعت داشت ، قطر برابر سينه پایه های اکالیپتوس این عرصه 5 تا 10 سانتيمتر و ارتفاع متوسط آن حدود 7 متر بود كه صددرصد پايه هاي آن در اثر سرمازدگي تغيير رنگ داده و برگ هاي آن خشكيده و به رنگ قهوه اي درآمده بودند. با بررسي تعدادي از پايه ها و برداشت موضعي پوست تنه مشاهده شد كه تنه درختان نيز آسيب ديده و چوب كاملاً به رنگ قهوه اي درآمده و آثار زنده مانی مشاهده نمي گردد. اما از ارتفاع حدود 10 تا 20 سانتيمتري يقه رنگ قسمت زيرين پوست متمايل به سبز بوده و آثار حيات مشاهده گرديد و در برخي از پايه ها در ارتفاع ياد شده رويش جوانه نيز مشاهده شد . (عكس پيوست)
در همين مسير از مزرعه نمونه يكصد هكتاري در پایین دست سدوشمگير نیز بازديد به عمل آمد. در اين مزرعه نمونه آقاي شفيع زاده با مساعي و هدايت فني اداره كل منابع طبيعي استان گلستان درچارچوب زراعت چوب مبادرت به كاشت گونه E.camaldulensis نموده و شامل قطعات كاشت يكساله، دو ساله و سه ساله مي باشد. فاصله كاشت 5*2 و نوع كاشت تلفيقي بوده و در فاصله رديف ها كه به فاصله 5 متر مي باشد زراعت در سال هاي نخست پيش بيني گرديده است. قطعات كاشت يكساله صددرصد سرمازده و آسيب ديده اند، از فاصله حدود 10 سانتيمتري يقه آثار حيات مشهود بوده و در برخي از پايه هاي سرمازده رويش جوانه ها از سطح زمين تا حدود 10 سانتيمتري مشاهده گرديد. در قطعات دوساله كه از نظر ظاهري كاملاً مشابه قطعات يك ساله است صددرصد پايه ها در قسمت تاجي تا ارتفاع معینی از ناحیه تنه دچار سرمازدگي شده و تغيير رنگ داده اند. در قطعات سه ساله (در واقع با منظور نمودن سن نهال كه كاشت در يكسالگي انجام گرفت سن واقعي اين قطعات چهارساله است) نيز در قريب به اتفاق پايه ها آثار سرمازدگي در قسمت تاجي مشابه قطعات يك و دو ساله مشهود است. اما برخي از پايه ها اگر چه از سرما آسيب ديده اند معهذا شدت آسيب كمتر است به طوري كه در تعدادي از پايه ها رنگ سبز برگ ها تا حدودي حفظ گرديده است. در بررسي روي تنه آثار آسيب به ويژه در ارتفاعات بالاي تنه كماكان مشاهده شد. نكته حائز اهميت در قطعات سه ساله رشد قابل ملاحظه قطري و ارتفاعي پايه هاست (كليه قطعات ياده شده مورد آبياري قرار مي گيرند.) به طوري كه در توده با سابقه كاشت سه ساله قطر برابر سينه 8/16 سانتيمتري نيز اندازه گيري شده است.
قطر متوسط اين توده حدود 15-12 سانتيمتر و ارتفاع متوسط آن حدود 7 متر مي باشد.
در حين بازديد مشاهده گرديد كه مجري طرح مبادرت به قطع و بهره برداري توده با سابقه كاشت سه ساله مي نمايد كه بنابه توصيه اكيپ اعزامي مقرر شد تا از قطع تعدادي از پايه هاي انتخاب شده توسط اكيپ خودداري به عمل آيد.
در همين محدوده يعني مزرعه نمونه ياد شده مبادرت به كاشت تعدادي پايه زيتون olea europae در مجاورت توده اوكاليپتوس گرديده كه از ظاهري شاداب برخوردار بوده و از سرماي حادث شده حداقل در بخش رشد رويشي آسيب نديده اند. ضمن اينكه در مسير طي شده نيز آثار سرمازدگي بر روي پايه هاي زيتون مورد كاشت مشاهده نگرديد. قابل ذكر است كه در همين محدوده مزرعه نمونه تعدادي پايه هاي زيتون كاشت شده در مجاورت كانال زهكشي مشاهده شده كه آثار خزان بر روي اين پايه ها مشاهده شد با توجه به اينكه اين تعداد پايه هاي زيتون آسيب ديده تنها مورد مشاهده شده درخصوص گونه زيتون بوده لذا علت ضعف فيزيولوژيك مشاهده شده را نمي توان صرفاً به آثار سرما نسبت داد و پيگيري علت ضعف ياد شده نيازمند بررسي دقيق تري است كه در ادامه مي توان نسبت به انجام آن اقدام نمود.
علاوه بر گونه E.camaldulensis در تركيب فضاي سبز شهر آق قلا و مسير ياده شده گونه هاي ذيل نيز كه از سرماي جاري آسيب ديده و خشك شده به شرح زیر مشاهده گرديد.
-1 callistemon sp نوعي شيشه شور
2- Nerium spp خزرهره
3- Chomaerops sp نخل زينتي
4- Ligustrum vulgare برگ نو
5- Bougarnvillea sp گل كاغذي
6- Citrus spp انواع مركبات
قابل ذكر است كه آثار سرما بر روي گونه هاي مركبات نيز همانند اوكاليپتوس E.camaldulensis بسيار شديد بوده و توده هاي متعدد با سنيني مختلف در مسير ياد شده مشاهده كه صد درصد پايه ها دچار سرمازدگي گرديده اند.
21/12/86 مسير آق قلا- گنبد- چپرقويمه
در مسير آق قلا به گنبد در دو طرف جاده ارتباطي به طول 90 كيلومتر مبادرت به كاشت گونه E.camaldulensis گرديده كه صددرصد پايه هاي كاشت شده (كه طي سه سال صورت گرفت) مشابه قطعات پيش گفته دچار سرمازدگي شد . در مسير ياد شده نيز قطعات درختكاري شده با گونه E.camaldulensis در چارچوب زراعت چوب مشابه قطعات ذكر شده در مسير قبلي دچار سرمازدگي گرديدند.
توسعه كاشت اوكاليپتوس در استان گلستان چه به صورت زراعت چوب و چه در تركيب فضاي سبز شهري و درختكاري حاشيه جاده ها در قريب به اتفاق موارد با گونه E.camaldulensis صورت پذيرفته است. اما در چارچوب طرح تحقيقاتي سازگاري گونه ها از انواع اوكاليپتوس استفاه گرديده كه نمونه اي از آن در منطقه چپرقويمه در سنوات گذشته به همت آقاي دكتر محمدحسين جزيره اي اجرا گرديده است. از شرح تاريخچه اجراي اين طرح كه سوابق آن در سازمان جنگل ها، مراتع و آبخيزداري و نيز موسسه تحقيقات جنگلها، مراتع موجود است خودداري گرديده و صرفاً به مشاهدات اثرات سرماي جاري بر روي گونه هاي كاشته شده بسنده مي گردد. قابل ذكر است كه اين منطقه ضمن اينكه از قبل مورد توجه اداره كل و مركز تحقيقات منابع طبيعي استان بوده در طي مدت حدوث سرماي جاري مورد بازديد و بررسي آقاي مهندس كريمي دوست محقق محترم مركز ياد شده قرار داشته است كه اطلاعات جمع آوري شده توسط مشاراليه در اختيار اكيپ اعزامي قرار گرفته است.
در اين منطقه تعدادي گونه اوكاليپتوس و آكاسيا در 18 كرت و 30 تكرار در چارچوب طرح تحقيقاتي سازگاري گونه ها کاشته شده كه تا هنگام بازدید تعدادي ازپايه ها باقي مانده بود.
قابل ذكر است كه سرماي شديد در دو بازه زماني دي ماه و بهمن ماه حادث گرديده كه سرماي نخست شديدتر و طولاني تر بوده ولی در موج سرماي دوم كه همراه با برف سنگين بوده شدت سرما كمتر و دوره آن نيز كوتاه تر بوده است اما نوسان درجه حرارت در سرماي دوم شديدتر بوده است كه بنابه اظهار آقاي مهندس كريمي دوست آسيب مشاهده شده پس از سرماي دوم شديدتر بوده است. بر پايه همين اظهار در بررسي انجام شده توسط ایشان در حين سرماي نخست، آثار سرمازدگي بر روي سه گونه زير بيش از ساير گونه ها مشاهده گرديد.
1- Eucalyptus camaldulensis
2- Eucalyptus largiflorens
3- Eucalyptus entertexta
در بازديد صورت گرفته آثار سرما بر روي گونه ها به ترتيب كاشت (براساس طرح كاشت موجود) به شرح زير مشاهده گرديد.
1- Acacia sp نوعي آكاسيا كه متأسفانه نام گونه آن نيز مشخص نگرديده از سرماي جاري به شدت آسيب ديده، پوست تنه كاملاً ترك خورده و به رنگ سياه درآمده است.
2- Eucalyptus camaldulensis اين گونه همانند ساير مناطق استان به شدت آسيب ديده و آثار سرمازدگي بر روي تاج و تنه كاملاً مشهود است.
3- Eucalyptus kandinensis اين گونه نيز از سرما آسيب ديده، منتهي شدت آسيب ديدگي كمتر از گونه E.camaldulensis مي باشد.
4- Eucalyptus sargenti آثار سرما بر روي اين گونه نيز مشابه گونه قبلي است.
5- Eucalyptus entertexta آثار سرمازدگي بر روي اين گونه بسيار شديد بوده و كاملاً خشك شده است.
6- Eucalyptus longifornis اين گونه كه از پوست تنه نسبتاً ضخيمي برخوردار است اگر چه متأثر از سرماي حادث شده مي باشد اما به نسبت ساير گونه ها از وضعيت بهتري برخوردار است.
7- Eucalyptus torquata اين گونه نيز از پوست نسبتاً ضخيمي برخوردار و در فصل گلدهي داراي گلهاي زيبائي مي باشد، عليرغم پوست تنه نسبتاً ضخيم مشابه گونه E.camaldulensis از سرماي حادث شده آسيب ديده است.
8- Eucalyptus canpaspe اين گونه نيز شديداً آسيب ديده است.
9- Eucalyptus salubris اين گونه نيز به شدت آسيب ديده و به ويژه تغيير رنگ تنه درخت در اثر سرمازدگي كاملاً مشهود است.
10- Eucalyptus microtheca اين گونه نيز مشابه E.camaldulensis آسيب شديد ديده است.
11- Eucalyptus occidentalis اين گونه نيز آسيب ديده ولي شدت آسيب ديدگي كمتر از گونه E.camaldulensis است در واقع نسبت به سرما از گونه E.camaldulensis ظاهراً مقاوم تر است.
12- Eucalyptus gomphocephala اين گونه كه نسبت به شوري بسيار مقاوم است در برابر سرماي حادث شده از جمله گونه هائي است كه آسيب شديد ديده است.
13- Eucalyptus striklandii اين گونه نيز اگر چه از سرماي ياد شده آسيب ديده اما در مقايسه با E.camaldulensis از وضعيت بهتري برخوردار مي باشد.
واكنش گونه هاي ياد شده در تكرارهاي بعدي نيز مشابه است به عنوان مثال گونه E.longifornis در تكرارهاي مشاهده شده نسبت به ساير گونه ها از وضعيت بهتري برخوردار بوده است.
چنانچه ذكر شد كليه گونه هاي كاشته شده متأثر از سرماي حادث شده بوده، در برخي گونه ها بسيار شديد و برخي ديگر نيز شديد و يا نسبتاً شديد بوده به طوري كه نمي توان گونه اي را كاملاً مقاوم نسبت به سرما تلقي نمود. اگرچه وضعيت ظاهري E.camaldulensis به گونه اي است كه اختلاف معني داري با ساير گونه را نشان مي دهد. معهذا در اين مقطع زماني نمي توان حكم قطعي به بازيابي حيات اين گونه داد.
در زمستان سالي که گذشت (1386) يخبندان شديد سبب گرديد که دماي 13ـ درجه سانتي گراد براي چند روز آسيب جدي به درختان ميوه و مرکبات در باغ و انبار وارد شود و سبب تلخي ميوه پرتقال گردد.
علت چيست؟ عامل تلخي ماده اي به نام نارنجين مي باشد که در ميوه هاي جوان و نا بالغ بيشتر از ميوه هاي رسيده توليد مي شود. يخبندان سبب افزايش توليد اين ماده و حرکت آن از پوسته به گوشت ميوه مي شود.
نارنجين چيست؟ نارنجين فلاونوئيدي است که داراي ساختمان اگليکون گليکوزيدي است و در گياهان خانواده گل ستاره ، سرخس ، نعناع ، آراليا و برخي گياهان ديگر وجود دارد.
در خانواده مرکبات ، نارنجين در سه جنس سيتروس ، گلامنيا و کامکوات وجود دارد. در جنس سيتروس بيشترين ميزان آن در گريپ فروت و شدوک توليد ميشود. نارنجين در بافت هاي مختلف گياهي شامل برگ ، شاخه هاي در حال رشد ، نهال هاي بذري 1 تا 5 ساله ،بذر جوانه زده و بخش هاي مختلف ميوه توليد ميگردد و پائين ترين غلظت در ريشه ، ساقه ، برگ هاي مسن و بذرها بوجود مي آيد.
کاربرد و اثرات درماني نارنجين :
نارنجين داراي اثرات ضد تومور و ضد سرطان سينه ميباشد. نارنجين سبب حفاظت معده در مقابل زخم هاي ايجاد شده ميشود. به عنوان آنتي اکسيدان و کاهش دهنده چربي خون اهميت فراواني دارد. در آزمايشات بر روي حيوانات ، نارنجين سبب افزايش کارائي جذب دارو ها براي فشار خون بالا ميشود. در کشاورزي از نارنجين به عنوان محرک رشد برخي سبزيجات استفاده مي گردد.
يونسكو UNESCO
پيشرفت در زمينه بيوتكنولوژي به وجود ميكروارگانسيمهاي مفيد بستگي دارد. بطوريكه توسعه فرايندهاي بيوتكنولوژي مدرن وابسته به بهرهبرداري بهينه از مخازن متنوع ميكروبي است. فرايندهاي بيوتكنولوژي شامل استفاده از ميكروارگانيسم زنده يا فرآوردههاي آن نظير آنتيبيوتيكها و آنزيمها بدون آسيب به
محيط زيست است ضمن اينكه امروزه از ميكروارگانيسمها در تهيه سوختهاي فسيلي، انرژي زيستي، داروهاي نوتركيب و پاكسازي محيط زيست استفاده ميگردد.
كشف سويههاي ميكروبي جديد و همچنين توليد ميكروارگانيسمهاي دستكاري شده ژنتيكي در توليد محصولات تخميري و فرآوردههاي بيولوژيك نقش اساسي داشته و در عين حال به بازگشت سرمايه نيز سرعت بيشتري خواهد بخشيد. از اينرو ميتوان با سرمايهگذاري كوتاه مدت در انتظار به نتيجه رسيدن تحقيقات بيوتكنولوژي بود. هماكنون سازمان يونسكو پنجاه و پنجمين سالگرد تأسيس خود را جشن ميگيرد و همينجا بايد نقش اين سازمان در نگهداري و توسعه ذخاير ميكروبي جهان يادآوري گردد. يونسكو به منظور تأمين ميكروارگانيسمهاي صنعتي در دهه 1970 با همكاري برنامه محيط زيست سازمان ملل (UNEP)
تأسيس يك شبكه از مراكز منابع ميكروبي
(MIRCENs)
را آغاز كرد كه هدف آن تأمين نيازهاي كشورهاي درحال توسعه بود. در طول سالهاي 1975 تا 1984 با همكاري برنامه محيط زيست سازمان ملل بانكهاي ميكروبي بانكوك (تايلند)، داكار (سنگال)، نايروبي (كنيا)، پورت الگرو (برزيل)، قاهره (مصر)، گواتمالاسيتي (گواتمالا) ايجاد شد. با اينكه شبكه بين المللي مراكز منابع ميكروبي يونسكو عمدتاً براي كشورهاي درحال توسعه تأسيس شده است، در دهة 1980 اين شبكهها در كشورهاي داراي تكنولوژي پيشرفته نيز تأسيس گرديد بطوريكه در سالهاي 1987 تا 1993 با همكاري
UNDP
اين مراكز در بوداپست (روماني) و لوبيجيانا (اسلوني) نيز به بهرهبرداري رسيد. در سال 1992 با همكاري برنامه توسعه سازمان ملل مركز مشابهي نيز در ايران تأسيس شد. از ديگر شبكههاي بينالمللي مراكز منابع ميكروبي ميتوان به مراكزي در آرژانتين، كانادا، چين، فرانسه، آلمان، هنككنگ، آفريقاي جنوبي، كنگو، انگليس و آمريكا اشاره كرد كه در چارچوب برنامههاي همكاري با كميسيونهاي ملي يونسكو تأسيس شدهاند. هماكنون سيويك مركز منابع ميكروبي در 23 كشور جهان درحال فعاليت ميباشند.
اين شبكهها براي مديريت، توزيع و استفاده از گنجينه ژنهاي ميكروبي در سراسر جهان تسهيلاتي فراهم آورده و به حفظ و نگهداري ميكروارگانيسمها كمك مينمايند. علاوه برآن توسعه تكنولوژيهاي جديد و ارزان را براي مناطق خاص مورد تشويق قرار ميدهند. اين مراكز كاربردهاي ميكروبيولوژي را در تقويت اقتصاد روستائي ترويج و بويژه در كشورهاي درحال توسعه مراكزي بومي براي آموزش ايجاد
ميكنند.
هر مركز زمينه پژوهشي خاص دارد. چندين مركز در كشورهاي درحال توسعه از جمله كنيا، مصر، چين، ايران، تايلند و سنگال مشغول تحقيق در زمينه كودهاي بيولوژيك هستند تا وابستگي مناطق خود به كودهاي گران شيميايي را كه اثرات منفي نيز بر روي محيط زيست دارند، كاهش دهند. مركز منابع ميكروبي كنيا برنامهاي را آغاز كرده است كه طي آن 20000 پاكت كود بيولوژيك يا خاكستر سياه را در اختيار كشاورزان كنيا و كشورهاي همجوار قرار ميدهد. مركز منابع ميكروبي چين در زمينه ميكروارگانيسمهاي تثبيت كننده ازت نظير ريزوبيوم و فرانليا، حشرهكشهاي بيولوژيك نظير باسيلوس اسفريكوس، توليد آنزيمهاي صنعتي و ميكروارگانيسمهاي تصفيهكننده فاضلاب فعاليت دارد. مركز منابع ميكروبي سنگال در غرب آفريقا مسئول فعاليتهاي مربوط به توليد كودهاي بيولوژيك با استفاده از ريزوبيوم ميباشد. اين مركز در سال 1983 تأسيس و در اولين فعاليت خود اقدام به ايجاد يك كلكسيون از سويههاي ريزوبيوم و ميكوريزا براي استفاده در كشاورزي پايدار نمود.
مركز منابع ميكروبي ايران در پژوهشكده بيوتكنولوژي سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران قرار داشته و در سال 1992 با همكاري برنامه توسعة سازمان ملل
(UNDP)
تأسيس شد و مهمترين فعاليتهاي آن مبارزه بيولوژيك عليه مالاريا، توليد حشرهكش ميكروبي با استفاده از باسيلوس تورانژيانسيس، توليد آنزيمهاي صنعتي و توليد كودهاي بيولوژيك ميباشد.
آموزش نيروهاي علمي در كشورهاي ديگر از جمله فعاليتهاي يونسكو است. بسياري از پژوهشگران، نيروهاي ترويجي و كاركنان فني از دورههاي كوتاه و برنامههاي آموزشي فشرده ضمن كار كه در مراكز مختلف برگزار ميشود، بهرهبردهاند. در سال 1991 يونسكو طرح اعطاي بورسهاي كوتاهمدت بيوتكنولوژي به دانشمندان كشورهاي كمتر توسعه يافته و درحال توسعه را آغاز كرد تا آنها بتوانند ضمن پژوهش در يكي از مراكز منابع ميكروبي استفاده از تكنيكهايي را كه معمولاً در دسترسشان نيست، بياموزند.
از ديگر فعاليتهاي
MIRCEN
ميتوان همكاريهاي بينالمللي و انتقال دانش فني بين اعضاء را نام برد. درحال حاضر شبكه منابع ميكروبي آرژانتين و گواتمالا با كمك مراكز فعال در كانادا، ژاپن و انگلستان درحال انجام آزمايشهايي بر روي فرمانتورهاي موجود به منظور بهينهسازي فرايند توليد تخميري اتانول و همچنين توليد آنزيمهاي صنعتي و هورمونهاي استروئيدي ميباشند. فعاليت مشابهي بين مركز منابع ميكروبي بانكوك و پكن با اين مراكز در استراليا و ژاپن وجود دارد. شبكه منابع ميكروبي استراليا، ژاپن و انگلستان با همكاري هم دورههاي آموزشي بلندمدت را براي محققين جوان كشورهاي درحال توسعه فراهم نمودهاند.
شبكه بينالمللي مراكز منابع ميكروبي يونسكو همكاري بسيار زيادي با كلكسيون نگهداري كشت ميكروبي آمريكا
(ATCC)
، كلكسيون نگهداري و كشت ميكروبي بينالمللي
(NCTC)
و كلكسيون ميكروبي مجارستان و آلمان بهمنظور نگهداري و تبادل سويههاي ميكروبي و كشتهاي سلولي دارند.
MIRCEN
به منظور انتقال تكنولوژي نيز مراكز منطقهاي ايجاد كرده است. مهمترين فعاليتهاي اين مراكز تحقيق بر روي ترتيب نوكلئوتيدي DNA تكزنجيره، اسيدهاي نوكلئيك نشاندار، هيبريدوما و مهندسي ژنتيك ميكروارگانيسمها ميباشد.
انجمن بيوتكنولوژي كاربردي (BAC) در سال 1990 با همكاري گروهي از دانشمندان و محققين رشتههاي مرتبط بوسيله يونسكو تشكيل شد. اين انجمن سازماني غيرانتفاعي و غيردولتي است و از جمله فعاليتهاي آن برگزاري دورههاي كوتاهمدت آموزشي براي محققيني است كه در زمينه بيوتكنولوژي گياهي يا بيوتكنولوژي دريا فعاليت مينمايند و تسهيلات بيشتري را به محققين بالاتر از 40 سال كشورهاي درحال توسعه اختصاص داده است.
مركز منابع ميكروبي ايران مرجع منطقهاي آسياي جنوبغربي و ميانه براي بيوتكنولوژي بوده و در زمينه آموزش، پژوهش و تكنولوژي سازگار با محيطزيست فعاليت مينمايد. MIRCEN ايران بعنوان مرجع منطقهاي بيوتكنولوژي مجري طرحهاي نيمه صنعتي بوده و در زمينه انتقال تكنولوژي در فرايند فرمانتاسيون فعاليت دارد. بانك ميكروبي ايران با كشورهاي مختلف تبادل ميكروارگانيسم دارد. همچنين ايران عضو فدراسيون جهاني كلكسيون ميكروارگانيسمها (WFCC) بوده و باعنوان PTCC و كد L124 ثبت شده است.
دو كارگاه منطقهاي بيوتكنولوژي با همكاري يونسكو در تهران برگزار شده است. در سال 1370 اولين كنگره منطقهاي بيوتكنولوژي در ايران برگزار گرديد. تاكنون 9 نفر از محققين كشور كه در زمينه بيوتكنولوژي فعاليت دارند، به يونسكو معرفي شده تا در دورههاي كوتاهمدت يونسكو شركت نمايند. همچنين 3 نفر از محققين ساير كشورها براي گذراندن دورة آموزشي كوتاهمدت به ايران آمدهاند
آفات و بیماریهای گیاهی -موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی
رستنیها - وزارت جهاد کشاورزی
علوم و فنون باغبانی ایران- انجمن باغبانی ایران
علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان- دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی - موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
Journal of Agricultural Science and Technology- دانشگاه تربیت مدرس
Iranian journal of fisheries sciences - موسسه تحقیقات شیلات ایران
پروکاریوتها ميكروارگانيسمهای تک سلولی و فاقد ديواره هسته ( هسته ابتدايي) هستند که دارای ژنوم DNAبصورت حلقوی و تک رشته ای و فاقد ميتوكندري ، اجسام گلژی، هستک و شبکه آندوپلاسمی و دارای ريبوزوم S 70می باشند. دارای غشاء سلولی و يا غشاءسلولی و يك ديواره سلولی هستند که جنس ديواره از پپتيد و گلوکان می باشد.
دو نوع پروکاریوتها در گیاهان تولید بیماری می کنند:
1- باکتریها ( Bacteria) : دارای یک غشاء سلولی و دیواره سلولی محکم هستند و در بیشتر موارد یک یا چند تاژک دارند.
2- مایکو پلاسما ها یا ما لیکوتها (Mycoplasma like Organism= MLO) : فاقد دیواره سلولی و فقط دارای یک غشاء تک لایه ای خاص هستند.
طبقه بندی پروکاریوتها : براساس خصوصیات دیواره سلولی
1- Gracilicutes : باکتری گرم منفی با دیواره نازک
2- Firmacutes: باکتری گرم مثبت با دیواره محکم
3- Mollicutes )Tenericutes): فاقد دیواره سلولی و دارای یک غشاء تک لایه ای نرم
باکتریهای بیماریزای گیاهی
باکتریهای بیماریزای گیاهی ساپروفیت اختیاری هستند و به خوبی در محیطهای کشت مصنوعی کشت می شوند ولی کشت تعدادی از باکتریهای آوندی (Fastidious) در محیط کشت مشکل بوده وبرخی ازآنها هنوز قابل کشت نیستند.
1- شکل باکتریها :
میله ای، کروی، فنری، رشته ای، گرزی،Y یا V شکل
به استثنای Streptomyces که رشته ای است بیشتر باکتریهای بیماریزای گیاهی میله ای شکل اند
2- دیواره سلولی باکتریها
دیواره سلولی باکتریها بوسیله مواد صمغی و چسبنده ای احاطه شده است . این مواد ممکن است دارای ضخامت کمی باشند که در این صورت به آنها Slime layer گفته می شود و اگر ضخامت آنها زیاد باشددر این صورت به آنها کپسول ( Capsule) گفته می شود.
3- تاژک (Flagellum) :
یک از ضمائم نخی شکل خارج دیواره سلولی باکتریها است که باعث تحرک آنها می شود که از واحد های پروتئینی بنام فلاژلین تشکیل شده است.
4- طرز آرایش تاژکها در طبقه بندی مؤثر بوده وبه اشکال زیر وجود دارد:
Monotrichous: دارای فقط یک تاژک قطبی
Lophotrichous: دارای چند تاژک در یک قطب
Amphitrichous: دارای تاژکهایی در دو قطب
Peritrichous: دارای تاژکهایی جانبی یا محیطی
5- اسپور
برخی گونه های میله ای می توانند به اسپور تبد یل شوند ولی گونه های رشته ای (( Streptomycesتوانایی تولید اسپورهایی بنام کنیدی در انتهای رشته خود دارند.
6- دیواره سلولی :
دیواره سلولی باکتریها مسئول حفظ شکل ، جلوگیری از متلاشی شدن سلول باکتری در شرایط نامساعد محیطی و عکس العمل باکتری در برابر رنگ گرم ( Gram stain) می باشد.
7- نقش غشاء سیتوپلاسمی باکتریها:
عبور ومرور مواد از طریق این غشاء صورت می گیرد ، تقسیم سلولی از طریق این غشاء صورت می گیرد و نقش میتوکندری را دارد
8- تولید مثل :
باکتریهای میله ای شکل از طریق تولید مثل غیر جنسی که بنام تقسیم دو تایی معروف است تولید مثل می کند.
9- علائم بیماریهای باکتریایی :
تولید گال یا غده (Tumor) ، لکه برگیها و آتشک و شانکرها ، پوسیدگی نرم (Soft Rot) و پژمردگی آوندی(Vascular Wilt)
10- طبقه بندی :
Rhizobium: میله ای شکل – تاژک جانبی ، G─
Clavibacter: میله ای شکل – تاژک قطبی ، G+
Erwinia: میله ای شکل – تاژک پریتریکوس ، G─
Pseudomonas: میله ای شکل – تاژک قطبی ، G─
Xantamonas: میله ای شکل – یک تاژک قطبی ، G─
Streptomyces: دارای هیف های استوانه ای شکل و منشعب
11- انتشار بیماریهای باکتریایی :
ورود وانتشار باکتریها در مزرعه و باغ ازروشهای زیر صورت می گیرد:
خاک آلوده ، مواد گیاهی آلوده ( بذر، نشاء و سایر اندامهای آلوده) ، انسان( ادوات کشاورزی آلوده و عملیات مختلف زراعی)
12- کنترل بیماریهای باکتریایی :
استفاده از بذر و گیاهان سالم ، بهداشت زراعی مانند حذف و سوزاندن شاخه ها و یا گیاهان آلوده ، ضد عفونی ابزار آلاتی مانند چاقوی و قیچی هرس ودستها ، کوددهی و آبیاری مناسب ، تناوب زراعی ، استفاده از ارقام مناسب ، استفاده از مواد شیمیایی و بخار آب در ضد عفونی بذور وخاک ، استفاده از ترکیبات مسی دربیماریهای باکتریایی لکه برگی و بلایت بصورت سمپاشی شاخ و برگ ، استفاده از آنتی بیوتیک ها بصورت پاشش و یا فرو بردن نشاء و قلمه ها در محلول آن و استفاده از ویروسهای باکتری خوار ( باکتریوفاژها) و باکتریوسین ها ( مواد ضد باکتریایی مترشحه از باکتریها)
آفات و بيماري هاي چاي ايران
|
نام آفت يا بيماري |
طبقه بندي |
|
ساير ميزبان ها |
|
Alternaria sp. |
Fungi: Hyphomycetes |
- | |
|
Athelia (Sclerotium) rolfsii |
Fungi: Atheliaceae |
هويج، ذرت، برنج، آفتابگردان، سويا | |
|
Bipolaris sp. |
Fungi: Hyphomycetes |
- | |
|
Botryodiplodia (Lasiodiplodia) theobromae |
Fungi: Coelomycetes |
مركبات، موز، پنبه، بادام زميني و … | |
|
Botrytis cinearea |
Fungi: Hyphomycetes |
وسيع | |
|
Cladosporium sp. |
Fungi: 'mitosporic fungi' |
- | |
|
Colletotrichum coccodes (camelliae) |
Fungi: 'mitosporic fungi' |
گوجه فرنگي، فلفل و كامليا | |
|
Colletotrichum gloeosporioides |
Fungi: 'mitosporic fungi' |
وسيع | |
|
Curvularia sp. |
Fungi: Hyphomycetes |
- | |
|
Fusarium oxysporum |
Fungi: Hypocreales |
وسيع | |
|
Fusarium solani |
Fungi: Hypocreales |
وسيع | |
|
Glomerella cingulata |
Fungi: Phyllachoraceae |
مركبات، پياز، انبه، آووكادو و… | |
|
Khuskia(Nigrospora) oryzae |
Fungi: Trichosphaeriales |
مركبات، كنف، گل كلم | |
|
Macrophomina (Tiarosporella) phaseolina |
Fungi: Coelomycetes |
بسيار وسيع | |
|
Nectria haematococca |
Fungi: Hypocreaceae |
فلفل، سيب زميني و نخود | |
Pestalotia guepinii |
Fungi: Coelomycetes |
آزاليا | |
Pestalotia logiseta |
Fungi: Coelomycetes |
- | |
Pestalotiopsis theae |
Fungi: Coelomycetes |
- | |
Phoma pomorum |
Fungi: 'mitosporic fungi' |
درختان هسته دار | |
|
Phomopsis sp. |
Fungi: 'mitosporic fungi' |
- | |
Phyllosticta theae |
Fungi: 'mitosporic fungi' |
- | |
Pratylenchus loosi |
Nematoda: Pratylenchidae |
مركبات، انبه و باميه | |
Rhizoctonia solani |
Fungi: Ceratobasidiaceae |
وسيع | |
Rosellinia sp. |
Fungi: Xylariaceae |
وسيع | |
Trichothecium roseum |
Fungi: Hyphomycetes |
خربزه، چغندر قند، فلفل و بادام زميني | |