بخشنامه‌ وزارت‌ بازرگاني‌ در خصوص‌ شرايط قرنطينه‌ نباتي‌ انواع‌ تخته‌، حبوبات‌، ذرت‌ و ساير اقلام‌ ك

جناب‌ آقاي‌ دكتر خليليان‌ ـ معاونت‌ محترم‌ برنامه‌ ريزي‌ و امور اقتصادي‌ وزارت‌ جهاد كشاورزي‌ با سلام‌ ـ احتراما، بدينوسيله‌ شرايط قرنطينه‌اي‌ واردات‌ بذر ذرت‌ خوراكي‌ از كشور ايالات‌ متحده‌ آمريكا، از طريق‌ مرزهاي‌ آبي‌ بوشهر ـبندر عباس‌، جهت‌ استحضار و اعلام‌ به‌ وزارت‌ بازرگاني‌ ايفاد مي‌گردد. 1

 - اخذ گواهي‌ بهداشت‌ نباتي‌ معتبر از وزارت‌ كشاورزي‌ كشور مبداء، دال‌ بر عاري‌ بودن‌ محموله‌، از آفات‌ و بيماري‌هاي‌ قرنطينه‌اي‌ ياخطرناك‌ كه‌ در قسمت‌ A.D (توضيحات‌ اضافي‌) آن‌، عاري‌ بودن‌ محموله‌ از آفت‌ قرنطينه‌اي‌ ذيل‌، مورد تاكيد قرار گرفته‌ باشد. در صورتيكه‌ محموله‌ از طريق‌ كشور ثالثي‌ غير از كشور اصلي‌ محل‌ توليد كالا صادر شده‌ باشد، محموله‌ بايد داراي‌ گواهي‌ بهداشت‌نباتي‌ صدور مجدد (Re-Export)از ارگان‌ ذيربط كشور ثالث‌ و كپي‌ گواهي‌ بهداشت‌ نباتي‌ صادره‌ از كشور مبداء توليد را به‌ همراه‌ داشته‌باشد.

2 - بذور پس‌ از ورود به‌ گمرك‌ معاينه‌ و بازديد كارشناسان‌ قرنطينه‌ نباتي‌ و عنداللزوم‌ انجام‌ ضد عفوني‌ به‌ هزينه‌ صاحب‌ كالا ترخيص‌خواهد گرديد. 3

 - ارائه‌ اصل‌ گواهي‌ بهداشت‌ نباتي‌ و ساير مدارك‌ لازم‌ به‌ كارشناسان‌ قرنطينه‌ نباتي‌ هنگام‌ بازديد محموله‌ در گمرك‌ الزامي‌ است‌.

4 - تغيير گمرك‌ ورودي‌ بدون‌ اجازه‌ قبلي‌ از سازمان‌ حفظ نباتات‌ مجاز نمي‌باشد.

 5 - پاساوان‌ محموله‌ به‌ گمركات‌ داخلي‌، صرفا بعد از بررسي‌ و تاييد مدارك‌ مورد نياز در مرز ورودي‌، مجاز خواهد بود.

 6 - در صورت‌ آلودگي‌ محموله‌ به‌ هر يك‌ از آفات‌ يا بيماري‌هاي‌ قرنطينه‌اي‌ و خطرناك‌، برابر ماده‌ 12ب‌ قانون‌ حفظ نباتات‌، با آن‌ رفتارخواهد شد.علي‌ عليزاده‌ ـ رئيس‌ سازمان‌ حفظ نباتات‌

* متن‌ نامه‌ شماره‌ 85/6/1202 مورخ‌ 1385/11/17 به‌ شرح‌ زير مي‌باشد:

جناب‌ آقاي‌ حسيني‌ ـ مديركل‌ محترم‌ مقررات‌ صادرات‌ و واردات‌ ـ وزارت‌ بازرگاني‌ سلام‌ عليكم‌ ـ احتراما، پيرو نامه‌ شماره‌ 85/6/1015 مورخ‌ 1385/9/27 موضوع‌ اعلام‌ فهرست‌ كالاهاي‌ ترانزيتي‌ وارداتي‌ با ريسك‌ كم‌و متوسط و شرايط قرنطينه‌ نباتي‌ واردات‌ كالاهاي‌ كشاورزي‌ با ريسك‌ متوسط، بدينوسيله‌ موارد اصلاحيه‌ ذيل‌ جهت‌ استحضار ودستور اقدام‌ لازم‌ ارسال‌ مي‌گردد.

 1 - واردات‌ تخته‌ ساخته‌ شده‌ از خرده‌ چوب‌ (نئوپان‌) فيبر، تخته‌ چند لا، چوبهاي‌ متراكم‌ و اشياء چوبي‌ نياز به‌ گواهي‌ بهداشت‌ نباتي‌كشور مبداء نخواهد داشت‌، ليكن‌ ترخيص‌ اين‌ گروه‌ از محصولات‌ چوبي‌، با توجه‌ به‌ استانداردهاي‌ بين‌ المللي‌ موازين‌ بهداشت‌ گياهي‌ وبدليل‌ احتمال‌ آلودگي‌ به‌ آفات‌ مخصوص‌ چوبهاي‌ خشك‌، مي‌بايست‌ باطلاع‌ و پس‌ از بازديد، بررسي‌ و تاييد سلامت‌ كالا توسطكارشناسان‌ قرنطينه‌ نباتي‌، در گمرك‌ ورودي‌، انجام‌ گردد.

 2 - در رديف‌ 79 ليست‌ كالاهاي‌ وارداتي‌ با ريسك‌ قرنطينه‌اي‌ كم‌، كنجاله‌ گندم‌ به‌ تفاله‌ گندم‌ تصحيح‌ مي‌گردد.

 3 - براي‌ واردات‌ ماش‌، لوبيا و ساير حبوبات‌، در صورتيكه‌ براي‌ مصارف‌ خوراكي‌ باشند، نياز به‌ ضد عفوني‌ با قارچكش‌ ندارند.

4 - بند 2 شرايط قرنطينه‌اي‌ واردات‌ لوبيا جهت‌ مصارف‌ خوراكي‌، ضد عفوني‌ با گاز متيل‌ برومايد، حذف‌ مي‌گردد.

 5 - بذر شلغم‌ از فهرست‌ كالاهاي‌ وارداتي‌ با ريسك‌ كم‌ حذف‌ و تنها در فهرست‌ كالاهاي‌ وارداتي‌ با ريسك‌ متوسط، لحاظ شود.

 6 - كشمش‌ به‌ فهرست‌ كالاهاي‌ وارداتي‌ با ريسك‌ كم‌ اضافه‌ شود.

7 - در بند 8 شرايط ورود ميوه‌ تازه‌ نارنگي‌ از پاكستان‌ به‌ ايران‌ از طريق‌ مرز ميرجاوه‌، علاوه‌ بر سردخانه‌ مدينه‌ سارگودا، سردخانه‌Durrani associates نيز مورد تاييد اين‌ سازمان‌ بوده‌ و پس‌ از تاييد حفظ نباتات‌ پاكستان‌، سرمادهي‌ در اين‌ سردخانه‌ ميتواند لحاظگردد.

8 - براي‌ ترانزيت‌ محصولات‌ دارچين‌، زيره‌ سبز و سياه‌، انواع‌ صمغهاي‌ گياهي‌، لپه‌، عدس‌ لوبيا و مغز بادام‌ زميني‌، نياز به‌ مجوزترانزيت‌ نبوده‌ ولي‌ دارا بودن‌ گواهي‌ بهداشت‌ نباتي‌ الزامي‌ مي‌باشد. ضمنا يك‌ برگ‌ شرايط اصلاحي‌ قرنطينه‌اي‌ واردات‌ بذر آفتابگردان‌ به‌ پيوست‌ ارسال‌ مي‌گردد.

 محمد رضا شافعي‌ نيا - مدير

اهمیت قرنطینه نباتی

مهندس جامی  الاحمدی , محمد شوریابی کارشناس حفظ نباتات تایباد با همکاری روابط عمومی جهاد کشاورزی خراسان

 تنوع اقلیمی , وجود منابع و ذخایر غنی , امکان ایجاد اشتغال مولد  کم هزینه و زودبازده و وجود مزیت نسبی در تولید و صدور محصولات از جمله قابلیت در بخش کشاورزی است . بر اساس منابع سازمان خوار بار جهانی ساختار اصلی تولیدات کشاورزی جهان متکی بر 66 محصول می باشد . که 41 محصول زراعی و 25 محصول دامی می باشد . بر اساس اطلاعات موجود از بین 231 کشور دنیا , تقریباً 3/1 آنها در امر کشاورزی پیشتاز بوده که کشور ما از جایگاه مناسبی در تولیدات کشاورزی دنیا برخوردار است . بر اساس منابع فائو , تجارت جهانی محصولات کشاورزی دنیا متکی بر صادرات و واردات 35 محصول اصلی بوده و از بین کشورهای جهان 64 کشور صادر کننده محصولات زراعی و 55 کشور صادر کننده محصولات باغی می باشند. عهد نامه بین المللی حفظ نباتات به عنوان یک سند رسمی سازمان خوار بار و کشاورزی ملل متحد میثاقی است  به منظور حفظ نباتات که در حال حاضر 120 کشور عضو آن می باشند. و از آن پیروی می کنند هدف و منظور از عهد نامه بین المللی حفظ نباتات همکاری بین المللی در زمینه کنترل آفات محصولات گیاهی و جلوگیری از پراکندگی جهانی آنها خصوصاً پیشگیری از ورود آفات به مناطق در معرض خطر می باشد . بر اساس مقررات قرنطینه نباتی که توسط هیئت وزیران به پیشنهاد وزارت کشاورزی در مورخه 4/10/1346  تصویب شده مقرر شده که هر گونه نبات و قسمت های نباتی که با رعایت مفاد ماده 11 قانون حفظ نباتات به کشور وارد می شود باید دارای گواهی بهداشت نباتی  و در صورت لزوم گواهی ضد عفونی از کشور مبدأ باشد و خروج و ورود هر گونه مواد مذکور از حدود گمرک فقط با اجازه مأمور قرنطینه نباتی مجاز خواهد بود. قرنطینه نباتی دوغارون در شهرستان تایباد در محلی به نام گمرک دوغارون واقع شده فاصله از آن از شهر تایباد تا مرز ایران و افغانستان حدود 20 کیلومتر است  بنای ساختمان قرنطینه نباتی به سالهای 1352-1350 بر می گردد با توافق وزیر وقت  کشاورزی و عمران روستایی و سازمان مسکن , زمین در اختیار وزارت خانه مطبوع قرار گرفته و سه ساختمان در محل ورودی گمرک احداث گردید یکی از ساختمانها  اداری و دو ساختمان دیگر جهت پرسنل , در سالهای اخیر به علت کمتر فعال بود گمرک ساختمانها مخروبه گردید . در سال 1381 تا 1383 ساختمانهای مذکور خراب و یک دستگاه ساختمان جدید در محل ساختمانهای قبلی احداث گردید. فعالیت قرنطینه نباتی دوغارون با توجه به حساس بودن و ناامن بودن مرز وجود یکسری مشکلات , زیاد نمی باشد. تقریباً در هر روز به طور متوسط یک محموله کشاورزی از کشور افغانستان به مرز وارد می شود. که ممکن است این محموله ترانزیتی یا وارداتی باشد . محموله ها توسط ماشین افغانی وارد گمرک شده در محوطه ای از گمرک به صورت ته به ته ماشینهای ایرانی قرار می گیرد  اگر از نظر آفات و بیماری های قرنطینه مشکلی نداشت دستور تخلیه از ماشین افغانی را به ماشین ایرانی می دهد بعد از اینکه کاملاً تخلیه شود ماشین با هماهنگی کارشناس قرنطینه و کارشناس ارزیاب گمرک و نماینده صاحب کالا پلمپ می شود. و اجازه خروج از گمرک داده می شود . عموماً محموله های کشاورزی از مرزهای آبی بندر عباس , بندر بوشهر , نوشهر در شمال کشور و ورزهای زمینی بازرگان خسروی و شلمچه در غرب کشور به کشورهای اروپایی , عربی و آمریکایی ترانزیت می گردد و یا اینکه به کشور مبدأ عودت داده می شود . از جمله کالاهایی که از گمرک دوغارون ترانزیت می شود عبارتند از  مغز پسته جنگلی , رشته شیرین بیان , انواع کشمش , مغز بادام , مغز گردو , گردو با پوست , بادام با پوست , کنجد , چوبک , زیره سیاه و سبز , شلم کندل , تخم هندوانه , زردآلو خشک , تخم شبدر , تخم یونجه , آلبالو خشک و قو هسته زردآلو می باشد.  گروه دوم از محموله های کشاورزی که به گمرک دوغارون وارد می گردد محموله های وارداتی و ترانزیت داخلی می باشد . محموله های وارداتی پس از ورود به مرز در محل انبار گمرک تخلیه می شود , با اطلاع رسانی نماینده صاحب کالا تهیه مدارک لازم و فرم درخواست بازدید , کارشناس قرنطینه به محل مراجعه نموده و نمونه برداری و بررسی های لازم را انجام داده در صورت مشکوک بودن محموله به هزینه صاحب کالا در محل انبار ضد عفونی گردیده بعد از 48 ساعت اظهار نامه ممهور به مهر قرنطینه شده مراحل گمرکی را طی کرده آماده حمل می شود. عموماً محموله های وارداتی شامل کنجد , ارزن , تخم هندوانه  و پنبه می باشد که پس از بارگیری به شهرستانهای نظیر مشهد , یزد , تهران و اصفهان حمل و مورد استفاده قرار می گیرد . شرایط قرنطینه ای ترانزیت داخلی شبیه واردات بوده ابتدا در محل گمرک تخلیه می شود در صورت نیاز ضد عفونی می گردد و بعد از 48 ساعت به گمرک مقصد در داخل کشور حرکت نموده و از آنجا دوباره سند و اظهار نامه  تنظیم گردیده یا به صورت واردات قطعی در می آید یا دوباره به خارج از کشور ترانزیت می گردد. از مشکلات قرنطینه نباتی می توان مسائل زیر را عنوان نمود :

1-     نداشتن ساختمان ( ساختمان جدید به خاطر ساختن پایانه بار و کالا , در حال تخریب می باشد.)

2-     نداشتن نیرو جهت استقرار مداوم در مرز

3-     نداشتن وسیله جهت تردد کارشناس به گمرک

تصويب نامه هيات دولت درخصوص اعلام فهرست آفات و بيماريهاي عمومي و قرنطينه‌اي داخلي نباتي در سال 1384

هيات وزيران درجلسه مورخ 5/11/1384 بنا به پيشنهاد شماره 12847/020 مورخ 5/8/1384 وزارت جهاد كشاورزي و به استناد ماده (16) قانون حفظ نباتات – مصوب 1346 – تصويب نمود‌ : آفات و بيماريهاي عمومي و قرنطينه‌اي داخلي درسال 1384 به شرح فهرست پيوست كه تاييد شده به مهر دفتر هيات دولت مي باشد، تعيين مي گردد. پرويز داودي – معاون اول رئيس جمهور توضيح : هريك از آفات موجود در فهرست آفات و بيماريهاي قرنطينه داخلي در هراستاني كه براي اولين بار مشاهده گردد مشمول اجراي مقررات و دستورالعمل هاي قرنطينه داخلي خواهد بود. *- درختان حاشيه جاده‌ها و تك درخت هاي رها شده در استان گيلان مشمول مقررات قرنطينه خواهند بود. تغييرات فهرست آفات و بيماريهاي قرنطينه اي مزارع و باغها نسبت به سال قبل : افزايش : 1- آفت مگس زيتون (Bactrocera oleae) كاهش : 1- سوسك شاخك بلند پسته (Calchaenesthes oblongomaculatus) 2- مگس ميوه هلو (Bactocera zonata) 3- بلايت باكتريايي لوبيا ( Xanthomonoas axonopodis pv phaseoli) 4- سياهك دروغي برنج ( Ustilaginoidea) 5- نماتد مولد سيست سويا (Heterodera glycines) 6- سپردار سفيد توت (Pseudaulacaspis pentagona) ب- 2: فهرست آفات قرنطينه داخلي جنگل ها و مراتع

1	جوانه خوار بلوط	Tortrix viridana
2	آفت برگخوار	Operophthora burmata
3	شپشك سپردار نوئل	Nuculaspis abietis
4	برگخوار سفيد بلوط	Leucom wiltshieri
5	آفت برگخوار	Erannis defolaria
6	كنه نوئل	Oligonychus ununguis
7	پروانه سفيد آمريكايي درختان	Hyphantria cunea
8	شانكر باكتريايي صنوبر	Xanthomonas populi

تغييرات فهرست آفات و بيماري هاي قرنطينه‌اي جنگل‌ها و مراتع نسبت به سال قبل: افزايش : 1- شانكر باكتريايي صنوبر (Xanthomonas populi) كاهش : 1- ابريشم باف ناجور (Lymantria dispar) 2- شپشك پنبه‌اي راش (Cryptococcus fagi) 3- آفت برگخوار (Achips sp.) 4- آفات برگخوار (Erannis sP.) 5- جوانه خوار كاج (Rhyacionia buoliana) 6- گياه نيمه انگلي (ارس و راش) ( Razoumowskia oxycedri) 7- دارواش پاكوتاه (Arteeutholium oxycedri) 8- سرخرطومي برگخوار صنوبر ( Platymycterus marmoratus) 9- عامل بيماري سرخشكيدگي و زوال اكاليپتوس (Nattrassia magniferae) فهرست آفات و بيماريهاي عمومي و قرنطينه‌اي كه در تاريخ 29/3/1384 به تصويب شوراي حفظ نباتات رسيد. الف) آفات عمومي : الف)-1: فهرست ملخ ها

1	ملخ صحرايي	(Schistocerca gregaria)
2	ملخ مراكشي	(Dociostaurus maroccanus)
3	ملخ ايتاليايي	(Calliptamus italicus)
4	ملخ آسيايي	( Locusta migratoria)
5	ملخ كوهاندار تاغ	(Dericorys albidula)
6	ملخ شكم بادمجاني	(Bradyporous letipes)
7	ملخ بي بال البرز	(Polysarchus elbursianus)
8	ملخ بال كوتاه بلوط	(Esfandiaria obesa)
9	ملخ هاي درختي	(Anacridium aegyptium) (A. Rubrispinum A. Melanorhodum)
10	مخل سبز شاخك بلند	(Tettigonia viridissima)
11	ملخ شاخك بلند	(Uvarovistaia Zebra)
12	ملخ شاخك بلند پيشاني سفيد	(Decticus albifrons)
13		(Sphingonotus Savignyi)
14	ملخ كروتوگونوس	(Chrotogonus trachypterus)

الف-2: فهرست جوندگان مضر كشاورزي

1	موش مغان	1   Microtus spp 1-1- M.socialis 1-2- M.arvalis 1-3- M.nivalis
2	مريون ها	2-Meriones Spp 2-1- M.persicus 2-2- M.libycus
3	جربيل هندي	3- Tatera indica
4	موش قهوه‌اي	4- Rattus norvegicus
5	موش سياه	5- Rattus rattus
6	موش ورامين	6- Nesokia Indica
7	كلاهو	7- Citellus fulvus
8	موش كور	8- Ellobius spp.
9	شكول	9- Glis glis
10	تشي	10- Hystrix indica
11	خرگوش	11- Lepus spp. 11-10- L.capensis 11-20- L.europaeus
12	خرگوش موش	12-Ochotona rufescens

تغييرات نسبت به سال قبل : 1- خرگوش موش (Ochotona rufescens) به فهرست سال قبل اضافه شده است. ب) آفات و بيماري‌هاي قرنطينه داخلي : ب-1: فهرست عوامل قرنطينه داخلي مزارع و باغها

1	كرم سرخ پنبه	Pectinophora gossypiella	كل استانهاي كشور
2	كرم سرخ ثانوي پنبه	Pectinophor malvella	كل استان هاي كشور ( درمناطقي كه جنبه آفت دارد)
3	كرم خاردار پنبه	Earias insulana	گلستان ، مازندران ، خراسان شمالي
4	سوسك كلرادو سيب زميني	Leptinotarsa decemlineata	كل استان هاي غير آلوده كشور
5	سرخرطومي حنايي خرما	Rhynchophorus ferrugineus	كل استان هاي خرما خيز كشور
6	پسيل مركبات	Diaphorina citri	كل استان هاي كشور
7	مگس زيتون	Bactrocera oleae	كل استان هاي غير آلوده كشور
8	پروانه سفيد آمريكايي	Hyphantria cunea	كل استان هاي كشور به غير از استان گيلان
9	جوانه خوار زيتون	Palpita unionalis	كل استان هاي غيرآلوده كشور
10	شپشك سياه زيتون	Saissetia oleae	كل استان هاي غيرآلوده كشور
11	بيماري ويروسي تريستيزاي مركبات	Citus Tristeza (CTV)	تريستزاي مازندران براي استان هاي مركبات خيز كشور و تريستزاي جنوب براي استان هاي سالم كشور
12	بيماري ويروسي ريشه ريشي چغندر قند (رايزومونيا)	Rhizomania	خوزستان
13	باكتري عامل بيماري آتشك درختان ميوه دانه دار	Erwinja amylovora	استان اصفهان ، چهارمحال بختيار ، ايلام ، يزد ،همدان ، كرمانشاه ، كهگيلويه و بوير احمد و كرمان
14	باكتري عامل شانكر باكترياي مركبات	Xanthomonas axonopodis Pv.citri	كل استان هاي كشور غير از هرمزگان ، جيرفت و كهنوج سيستان و بلوچستان
15	باكتري عامل باكتريايي بلايت پنبه	Xanthomonas axonopodis pv. Malvacearum	كل استان هاي پنبه خيز كشور
16	سياهك ناقص (هندي) گندم	Tilletia indica	كل استان هاي كشور
17	فيتوپلاسماي عامل جاروك ليموترش	Phytoplasma aurantifolia	كل استان ها كشور غير از هرمزگان ، جيرفت كهنوج سيستان و بلوچستان
18	نماند قلوه اي	Rotylenchulus reniformis	كليه استان هاي توليد كننده نهال مركبات در مناطق جنوبي كشور
19	نماتدريشه مركبات	Tylenchulus semipenetrans	استان هاي توليد كننده زيتون و مركبات در كشور
20	نماتدهاي مولد گره ريشه	Meloidogyne hapla & Marenaria	كليه نهالستان هاي كشور بويژه زيتون ومركبات

کنفورم های بوتان

انانتینومر ایزومر هایی که تصویر آیینه ای همند

دو ایزومر کونفورماسیونی

شیمی مشابه دارند اما اعمال بیولوژیک متفاوت

اخبار کنفرانس ها

Greenhouse Gases from Animal Agriculture International - GGAA2007
26-29 November 2007 Christchurch
www.confer.co.nz/ggaa2007

میزبان زمستانه ویروس cmv فرفیون

مبارزه با بيماري جاروي جادوگر مركبات

براساس خصوصيات عامل بيماري محل زندگي ميكروب مذكور در گياه، مقاومت آن در برابر سموم و روشهاي انتقال بيماري، مبارزه با بيماري جاروك ليموترش متكي به روشهاي پيشگيري و از بين بردن گياهان آلوده مي‌باشد كه در چند گام بسيار مهم بصورت زير بايستي اجرا شود. به هرحال علمي‌ترين و اقتصادي‌ترين روشها براي كم‌كردن منابع آلودگي و كاستن از خسارت بيماري شامل ارقام و تيپ‌هاي محلي مقاوم و همچنين ريشه‌كني و از بين بردن درختان آلوده، بلافاصله پس از مشاهده علايم و نشانه‌هاي بيماري، حتي فقط در يك شاخه آنها مي‌باشد.

گام اول: جلوگيري از كاشت ارقام حساس ليموترش و ساير مركباتي كه به بيماري جاروك مبتلا مي‌شوند. در عوض براي احداث باغ جديد مركبات بايد از نهال‌هاي گواهي شده و عاري از بيماري با پايه‌هاي مقاوم و ارقام غيرحساس استفاده كرد. توصيه مي‌شود بدون مشاوره و نظارت كارشناسان خبره نهالي در زمين كاشته نشود.

گام دوم: با كنترل و وارسي دقيق نهال‌ها، پايه‌ها و پيوندك‌ها بايد از ورود و خروج هرگونه نهال آلوده جلوگيري نمود. مشاوره با كارشناسان گياهپزشكي دراين زمينه الزامي خواهد بود.

گام سوم: مراقبت، سركشي و بازبيني مداوم و منظم درختان بصورت هفتگي و يا ماهانه بسيار ضروري است. باتوجه به علايمي كه به صورت كاملاً آشكار در اثر ايم بيماري در ليموترش بروز مي‌كند مي‌توان بيماري را رديابي نمود. دقت زياد و سرعت عمل در اين گام، موفقيت كشاورز را تضمين مي‌نمايد. بهتر است درختان بازديد شده با برنامه‌ريزي قبلي علامت‌گذاري و مشخص شوند.

گام چهارم: با مشاهده هرگونه علايم مشكوك به هرجاي درخت، بايد بلادرنگ و خيلي سريع براي شناسايي و تشخيص بيماري اقدام كرد. حضور مستقيم كارشناسان گياهپزشكي براي تأييد بيماري درختان كاملاً ضروري است. در اين زمينه همياري دوجانبه باغداران گرامي و مروجان و كارشناسان، شانس موفقيت را چندبرابر مي‌كند.

گام پنجم: حتماً محلول  پاشي روي سرتاسر درخت‌هاي آلوده و چند درخت اطراف آن با استفاده از سموم حشره‌كش نفوذي و يا سيستميك قوي و با نظارت مروجين و كارشناسان براي كشتن حشرات مكنده (بخصوص حشرات ريزي به نام زنجرك) انجام گيرد. اين كار حتماً و اكيداً بايستي پيش از ريشه‌كني درختان آلوده انجام شود. به اين ترتيب حشراتي كه ميكروب را در بدن خود پرورش مي‌دهند مي‌ميرند و فرصتي براي انتقال و پخش‌كردن آن در باغها و مناطق اطراف نخواهند داشت. اصولاً محلول‌پاشي با حشره‌كشهاي نفوذي به صورت منظم و دوره‌اي (3 تا 4 بار در سال) در باغات مركبات توصيه مي‌شود.

گام ششم: بدون شك و قبل از اينكه فرصت از دست برود بايستي با نظارت دقيق باغداران و كارشناسان منطقه درخت آلوده را ريشه‌كن كرد و در صورت امكان سوزاند، هرگز نبايد به قطع كردن يك شاخه آلوده قانع شد زيرا بيماري در چنين درختي تمام قسمتهاي زيرزمين و هوايي درخت را كاملاً آلوده كرده و آن درخت به منبعي از ميليون‌ها ميكروب بيماري‌زا تبديل شده است. ضمناً با قطع‌‌كردن يك شاخه، حشره‌هاي ناقل تحريك مي‌شوند و از شيره آلوده آن بيشتر تغذيه مي‌كنند. ريشه‌كني در كوتاه‌ترين زمان ممكن و تا آخرين درخت آلوده بايد ادامه يابد.

گام هفتم: بازبيني‌هاي مجدد و مكرر جاي درختان ريشه‌كن شده و حذف و از بين بردن ريشه‌ها و تنه‌هاي آلوده‌اي كه احتمالاً دوباره رشد مي‌كنند بسيار مهم است. بسيار اتفاق افتاده است كه پس از ريشه‌كني باغ آلوده به حال خود رها مي‌شود شاخه‌هاي آلوده جديد دوباره روي تنه و ريشه‌هايي كه در خاك باقي مانده است رشد مي‌كنند و حشرات مكنده با تغذيه از شيره آلوده و بيمار، بيماري را بيشتر از قبل در باغات و مناطق اطراف پراكنده مي‌نمايند.

گام هشتم: همزمان با عمليات پيشگيري، رديابي و ريشه‌كني، بايستي علفهاي هرز درون و يا اطراف باغ ليموترش (چه باغ آلوده و چه باغ سالم) را حذف و نابود سازيم زيرا در بسياري موارد اينگونه علفهاي هرز منبعي از ميكروب عامل بيماري هستند. رعايت بهداشت باغ براي مبارزه با انواع آفات و بيماريها به خصوص بيماريهاي ويروسي و شبه ويروسي، حياتي و الزامي است. در همين ارتباط حذف گياه انگل سس از روي درختان مركبات كاملاً ضروري است.

گام نهم: تقويت غذايي درختان مركبات سالم و غيرآلوده با استفاده از كودهاي آلي (كود پوسيده حيواني) و كودهاي معدني (شيميايي) بخصوص كودهاي داراي پتاسيم و عناصر ريزمغذي (مانند آهن، منيزيم، منگنز، مس، كلسيم و گوگرد و ...) براي افزايش مقاومت گياه در برابر بيماري از اهميت و جايگاه ويژه‌اي برخوردار است و تأثير آن از نظر علمي به اثبات رسيده است. همزمان آبياري منظم و برنامه‌ريزي شده درختان بويژه به روشهاي تحت فشار توصيه مي‌گردد.

مونتاژ ژنها ، روش جديدي براي شناسايي جهشهايي ژنتيكي ، كاربردي اساسي براي بررسي مولكولي ژنهاي پيچيده

دكتر وحيد رضا ياسايي ، دكتر Ann Dalton  

فصلنامه پژوهش در پزشكي فصلنامه داراي رتبه علمی - پژوهشی سال بيست و نهم، شماره 3 (پياپي 115)، پاييز 1384
112 صفحه

بسياري از ژنهاي مستعدکننده بيماريهاي ژنتيکي، بزرگ، پيچيده و شامل قطعات متعدد کدکننده پروتئين (اگزون) مي باشند. مونتاژ ژنها، روشي جديد براي توليد يک قطعه به هم پيوسته از مولکول بزرگ DNA است که اين قطعه جديد مي تواند توسط روشهاي بسيار حساس مورد بررسي نهايي قرار گيرد.
روش بررسي: در مطالعه حاضر، چهار قطعه کدکننده پروتيين به شماره هاي 24، 23، 20، 2 از ژن BRCAl (ژن مستعد کننده سرطان ارثي پستان) به هم متصل شد و سپس توسط روش توالي يابي DNA مورد آناليز قرار گرفت. دو قطعه 2 و 20 از اهميت بسيار زيادي در عملکرد ژن BRCAl برخوردار بوده و شامل نقاط شايعي براي داشتن جهشهاي ژنتيکي بيماريزا مي باشند، لذا به منظور جلوگيري از عدم شناسايي جهشهاي ژنتيکي مربوطه، چهار قطعه فوق الذکر به ترتيب 24-2-20-23 به هم چسبانده شد.
يافته ها: براي تاييد صحت نحوه چسبيدن قطعات مذکور، ابتدا مولکول نرمال (Wild type) به هم پيوسته DNA با روش توالي يابي مورد آناليز قرار گرفته و صحت آن تاييد شد. سپس به منظور نشان دادن کاربردي بودن اين روش در شناسايي جهش ژنتيکي، سه نمونه DNA جهش يافته از قبل تشخيص داده شده، با استفاده از اين چسب مورد آناليز توالي يابي DNA قرار گرفت. در هر 3 مورد (100%) جهش ژنتيکي مربوطه در مولکول جديد DNA شناسايي شد.
نتيجه گيري: مطالعه نشان داد استفاده از روش مونتاژ ژنها مي تواند در شناسايي جهشهاي ژنتيکي در ژنهاي پيچيده نظير BRCAl/2 مفيد بوده و با هزينه اي کمتر و نيز سريعتر در آزمايشگاه هاي تشخيص ژنتيکي و يا غربالگري در سطوح ملي مورد استفاده قرار گيرد. شناسايي جهشهاي ژنتيکي يکي از کاربردهاي اين روش مي باشد لکن اين تکنيک، يک ايده جديد است که مي تواند کاربردهاي بالقوه ديگري نيز داشته باشد.

جواب

جناب پیرایش منظورتون از مواد بیولوژیک یعنی چی؟

سطح ورقه اسپور گیری

کیفیت محصول در مزرعه با تکنولوژی اسپور ترپ

دستگاه جمع آوری اسپورها spor trap

Eyespot - Strawbreaker foot rot (Pseudocercosporella herpotrichoides)

ارزيابي مدلهاي زماني پيشرفت بيماري بلايت فوزاريومي سنبله گندم و ارائه يك مدل پيش آگاهي براي آن در اس

                                          ناصر صفايي ، عزيزاله عليزاده

به منظور ارزيابي مدلهاي زماني پيشرفت بيماري بلايت فوزاريومي سنبله گندم در شرايط مزرعه، آزمايش هائي بر روي نه رقم و يك لاين گندم در سال زراعي 83-1382 انجام گرفت. تجزيه و تحليل داده هاي مربوط به پيشرفت بيماري نشان داد كه در زير ميست و با مايه زني مصنوعي در ارقام اترك، فلات، كوهدشت، پاستور و تجن مدل لوجستيك و در رقم زاگرس مدل منوملكولار مدلهاي مناسب مي باشند...

درخت سالم- درخت آلوده به ویروس تریستزا در ساری

انیشتین و حسابی

دعوت از دانشجویان علاقمند

 دانشجویان یا فارغ التحصیلان گیاهپزشکی علاقمند به کارهای پژوهشی که دارای وقت آزاد مناسب برای اختصاص دادن به این مساله هستند جهت مذاکره در این خصوص به بنده مراجعه کنند.

( Biofertilizer ) کودهای بیولوژیک

تعریف کودهای زیستی
کودهای زیستی به مواد حاصل خیز کننده ای اطلاق می شود که حاوی تعداد کافی از یک یا چند گونه از ارگانیسمهای مفید خاکزی هستند که روی مواد نگهدارنده مناسبی عرضه می شوند. کودهای زیستی بصورت مایه تلقیح میکروبی و به عنوان یک ترکیب حامل سوش های میکروبی موثر و با راندمان بالا برای تامین یک یا چند عنصر غذایی مورد نیاز گیاه تعریف می شوند. کودهای بیولوژیک میکروارگانیسم هایی هستند که قادرند عناصر غذایی را از شکل بلا استفاده به شکل قابل استفاده تبدیل کنند و این تبدیل در یک پروسه بیولوژیکی انجام می گیرد. هزینه تولید کودهای بیولوژیک کم و در اکوسیستم آلودگی بوجود نمی آورد

عواملی که باعث کاهش جمعیت میکروارگانیسم های مورد نظر در خاکهای یک منطقه می شوند:
1- تنش های محیطی بلند مدت ( خشکی – حرارت زیاد و یخبندان – غرقاب ... )
2- استفاده بی رویه از سموم شیمیایی
3- عدم حضور گیاه میزبان مناسب به مدت طولانی

طبقه بندی کودهای زیستی ( بیولوژیک )

الف ) با توجه به نوع میکروارگانیسم ها کودهای بیولوژیک را می توان به صورت زیر طبقه بندی کرد:
1- کودهای بیولوژیک باکتریایی ( ریزوبیوم – ازتوباکتر – آزوسپریلیوم - ... )
2- کودهای بیولوژیک قارچی ( میکوریزا )
3- کودهای بیولوژیک جلبکی ( جلبکهای سبز – آبی و آزولا )
4- کودهای بیولوژیک اکتینومیست ها ( فرانکیا )

ب ) با توجه به اعمالی که میکروارگانیسم ها انجام می دهند کودهای زیستی به شرح ذیل تقسیم بندی می شوند:
1- تثبیت کننده های ازت مولکولی
2- قارچهای میکوریزا
3- میکروارگانیسم های حل کننده فسفات های نامحلول
4- باکتری های ریزوسفر محرک رشد
5- میکروارگانیسم های تبدیل کننده مواد آلی زاید به کمپوست
6- کرم های خاکی تولید کننده ورمی کمپوست

تثبیت کننده های ازت مولکولی :
با سابقه ترین و در حال حاضر رایج ترین انواع کودهای زیستی مربوط به تثبیت کننده های ازت است که در سطح جهانی مجموع مقدار ازتی که از این طریق به خاک اضافه می شود حدود 175 میلیون تن در سال بر آورد شده است. در چند دهه اخیر با توجه به افزایش جمعیت و تقاضای روز افزون برای مواد غذایی از کودهای شیمیایی به عنوان ابزاری برای نیل به حداکثر تولید در واحد سطح استفاده بی رویه شده که از جمله زیان ها و پیامدهای آن علاوه بر اتلاف سرمایه و خسارت مالی . شامل آلودگی منابع آبی و خاک. به هم خوردن تعادل عناصر غذایی خاک . کاهش بازده محصولات کشاورزی در اثر کمبود یا سمی بودن عناصر. تجمع مواد آلاینده ( نظیر نیترات ) در اندام های مصرفی محصولات زراعی و بطور کلی به خطر افتادن حیات و سلامتی انسانها و سایر موجودات زنده بوده است. امروزه رایج ترین کودهای میکروبی عرضه شده در سطح وسیع تجارتی مربوط به باکتری های تثبیت کننده ازت و مهمترین آنها مورد توجه برای استفاده های علمی شامل ریزوبیوم ها در همزیستی با لگومینوزها. فرانکیا با انواعی از گیاهان چوبی غیر لگومینوز. آزوسپریلیوم برای غلات و سیانو باکترها به حالت آزاد و یا همزیست با آزولا برای شالیزارهاست.

قارچهای میکوریزا
واژه میکوریزا اولین بار از سوی فرانک در سال 1885 ارائه شد. میکوریزا از دو کلمه ( Myco ) به معنی قارچ و ( Rhiza ) به معنی ریشه تشکیل شده است. میکوریزا نشان دهنده مشارکت در همزیستی بین قارچ و ریشه گیاه میزبان می باشد . در این سیستم قارچ پوشش گسترده ای از رشته های نخ مانند به هم تابیده به نام میسیلیوم را در اطراف ریشه گیاه میزبان تشکیل می دهد در این همزیستی قارچ قند، اسید های آمینه ، ویتامین ها و برخی مواد آلی دیگر را از میزبان دریافت و در مقابل معدنی و بیشتر از سایر مواد فسفات را خاک جذب و در اختیار گیاه قرار می دهد. اکثر گیاهان قادر به تشکیل سیستم میکوریزایی هستند بطور کلی 83 درصد از دولپه ای ها و 79 درصد از تک لپه ایها قادر به تشکیل سیستم میکوریزایی هستند. تعداد محدودی از گیاهان زراعی قادر به تشکیل سیستم میکوریزایی نیستند و بیشتر این گیاهان از خانواده های ( Cruciferae ) نظیر جنس های (Sinpsis ، Brassica) و خانواده Chenopodiaceae جنس Beta و خانواده Polygonaceae جنس Fagopyrum میباشند.

جنبه های زیست شناختی میکوریزا: میکوریزا بر اساس وضعیت قرار گرفتن میسیلیوم های آنها روی ریشه گیاهان میزبان به دو گروه کلی تقسیم می شوند.
الف ) میکوریزای بیرونی ( Eetomycorrhizae ) این نوع میکوریزاها بیشتر در اکوسیستم های جنگلی که دارای مخلوطی از درختان پهن برگ و سوزنی برگ هستند مشاهده می شود . در این نوع همزیستی قارچ تولید میسیلیوم انبوه و متراکمی روی سطح ریشه می کند ولی با این نوع قارچ آلوده شده اند با پوشش متراکمی از ریسه قارچها پوشیده شده اند و مستقیم با خاک تماس ندارند.این نوع میکوریزا از راه افزایش سطح جذب ریشه باعث افزایش تحمل به خشکی گیاه میزبان به خصوص در مناطق خشک می شوند.

ب ) میکوریزای درونی ( Endomycorrhizae)

در این نوع میکوریزا آثار قارچی روی ریشه میزبان قابل مشاهده نیست و از نظر ظاهری فرقی بین ریسه های آلوده و غیر آلوده ندارد. هیف این قارچها از راه تارهای کشنده یا از راه سلول های اپیدرمی ریشه وارد سلول میزبان می شوند. هیف پس از ورود به سلول میزبان تولید شبکه ای می کند که این شبکه از رشته های نازک دو شاخه ای بنام آربا سکول تشکیل شده که دارای ساختاری شبیه اندام های مکنده می باشد تبادل متابولیت ها بین قارچ و سیتوپلاسم میزبان از طریق همین مناطق آرباسکول ها انجام می گیرد.آرباسکول معمولا 20 الی 40 درصد حجم سلول را در بر می گیرند پس از مدتی از بین رفته و هضم می شوند. انشعابات میسیلیوم های درونی ساختمان های کیسه مانندی با دیواره ضخیم ایجاد می کنند که به آنها وزیکول می گویند. وزیکول اندام های ذخیره ای مواد غذایی و همچنین شکل پایدار قارچ هستند وجود ساختمان های وزیکول و آرباسکول در این نوع میکوریزاها سبب شده است که آنها را قارچهای وزیکولار آربا سکولار بنامند.

مراحل تشکیل سیستم میکوریزایی
پس از آن که کلامیدوسپور در محیط مناسبی قرار گرفت جوانه زده و تشکیل میسیلیوم اولیه را می دهد اسپور قارچهای همزیست با ریشه گیاهان همگامی جوانه می زنند که ریشه های گیاهان میزبان تشکیل شده باشند ترشح مواد از سطح ریشه گیاه میزبان می تواند جوانه زنی اسپور را تحریک کند و سبب رشد جهت دار میسیلیوم به سمت ریشه گیاهان میزبان شود. این مواد همچنین در سرعت رشد هیف، منشعب شدن آن و تشکیل کلاف میسیلیومی تاثیر دارند. ترشحات ریشه اش بسته به نوع گیاهان ممکن است مواد فرار ، مواد قابل حل در آب و یا مواد متصل به سطح ریشه باشند. هنگامی که لوله هیف کنار ریشه گیاه میزبان قرار می گیرد تحریک می شود و به سطح ریشه گیاه میزبان می چسبد و در مرحله پایانی هیف در سطح ریشه گیاه میزبان نفوذ می کنند و وارد سلولهای ریشه می شوند.

میکوریزا و اثرات اغذیه ای آن در گیاه میزبان

تحقیقات متعدد نشان می دهد که فسفر ، ازت، پتاسیم ، روی ، مس ، گوگرد، کلسیم و آهن توسط سیستم میکوریزا جذب می شوند و به گیاه منتقل می شوند . بطور کلی مکانیسم جذب از طریق افزایش حجم خاک قابل دسترس توسط ریسه های قارچ است. در بین عناصر غذایی بیشترین نقش مایکوریزا در جذب فسفر است. نقش میکوریزا در تغذیه ازته گیاه به دلیل دارا بودن ضریب پخش زیاد آن ناچیز است. افزایش جذب ازت بوسیله سیستم های میکوریزایی بخصوص در میکوریزاهای بیرونی همزیست با گیاهان جنگلی مشاهده شده است. هنگامی که فسفر خاک در سطح پایینی باشد سیستم میکوریزا جذب فسفر و در نتیجه رشد گیاه را به نحوه چشمگیری افزایش می دهد . هیف ها قادر هستند که فسفات را از 15 سانتی متر سطح ریشه تا چند متری عمق خاک زیر ریشه دریافت کنند. همچنین هیف ها در منافذی از خاک نفوذ می کنند که امکان نفوذ تارهای کشنده ریشه وجود ندارد ( قطر تارهای کشنده حداقل 20 میکرومتر است در حالیکه هیف ها حداکثر 2-1 میکرو متر می باشند ) بعلاوه هیف ها از راه افزایش سطح تماس یا از راه افزایش طول موثر ریشه جذب عناصر غذایی را به شدت افزایش می دهند. طبق اظهارات آلن و همکاران ( 1992) هر یک سانتیمتر مکعب خاک دارای 2 الی 4 سانتیمتر ریشه ، 1 تا 2 متر تارهای کشنده و بیش از 50 متر هیف می باشد. قسمت اعظم فسفر موجود در خاک غیر محلول و غیر قابل استفاده مستقیم گیاه است. مطالعات متعدد نشان داده است که میکوریزاها می توانند آنزیم فسفاتاز سنتز کنند و از این راه امکان دسترسی به فسفر را افزایش دهند. برخی از انواع میکوریزاها اسیدهای کلات کننده تولید می کنند و از این راه حلالیت فسفر را برای جذب افزایش می دهند.

نقش میکوریزا در بهبود جذب آب
شواهد بسیار زیادی وجود دارد که نشانگر این است که میکوریزا می توانند سبب تغییراتی در روابط آبی گیاه و بهبود مقاومت به خشکی و یا تحمل در گیاه میزبان شود. بسیاری از محققین این خصوصیت را یک واکنش ثانویه در نتیجه بهبود جذب عناصر غذایی می دانند . افزایش هدایت هیدرولیکی آب در درون گیاهان میکوریزایی به شرح ذیل می باشد.
1- افزایش مجموع سطح ریشه به دلیل ایجاد پوشش وسیع میسیلیومی در منطقه ریشه و تارهای کشنده
2- نفوذ هیف به درون کورتکس ریشه و از آنجا به منطقه آندودرم یک مسیر کم مقاومی را در عرض ریشه برای حرکت آب فراهم می آورد و آب با مقاومت کمتری در عرض ریشه تا رسیدن به آوند چوبی روبرو می شود.
3- هیف از راه افزایش جذب عناصر غذایی مقاومت به انتقال آب را در درون ریشه کاهش می دهد.
4- میکوریزا رشد ریشه را افزایش داده و به دنبال آن یک سیستم گسترده از ریشه را برای جذب آب فراهم می نماید.
در مطالعات دیگری مشخص شد که جذب Co2 در حضور نور در گیاهان میکوریزایی بیشتر است لذا فتوسنتز بالاتری دارند. افزایش جذب Co2 در گیاهان میکوریزایی مربوط به کاهش مقاومت فاز مایع سلول های مزوفیلی برای عبور Co2 می باشد. هرایدولیتون ( 1988 ) روابط آبی گیاه را در سطوح مختلف غلظت فسفر مورد بررسی قرار دادند در این مطالعه مشخص شد که با افزایش میزان فسفر خاک تاثیر مفید میکوریزا کاهش می یابد و حداکثر تاثیر میکوریزا در سطوح پایین فسفر ظاهر می شود. میلر ( 2000 ) گزارش نموده است که در گیاهان میکوریزایی به دلیل افزایش فتوسنتز و تولید بیشتر مواد فتوسنتزی به ازای واحد آب مصرفی کارایی مصرف آب افزایش می یابد. قاضی و کاراکی ( 1988) بیان داشتند که گیاهان میکوریزایی به ازای تولید هر واحد ماده خشک آب کمتری مصرف می کنند. بنابراین ( WUE ) بالاتری دارند و WUE در گیاهان میکوریزایی در شرایط تنش خشکی محسوس تر است.
میکوریزا و اختصاص مواد فتوسنتزی
شواهد بسیار زیادی وجود دارد که گیاهان می توانند سرعت فتوسنتز خود را افزایش دهند تا نیازهای همزیست خود را تامین نمایند این عمل از طریق افزایش سطح برگ و افزایش مقدار تثبیت Co2 به ازای واحد وزن برگ انجام می گیرد. گیاهان میکوریزایی در دوره های خشکی بهتر از گیاهان غیر میکوریزایی Co2 را جذب می نمایند. آلن و همکاران بیان داشتند ( 1986 ) که با وجود انتقال بیشتر مواد فتوسنتزی به ریشه ها در گیاهان میکوریزایی این انتقال تاثیری بر وزن خشک نمی گذارد این محققین تایید کردند که بخشی از فتوسنتز اضافی در گیاهان میکوریزایی به وسیله خود میکوریزا مصرف می شود.
میکوریزا و واکنش های مرفوفیزیولوژیکی
گاهی اوقات سیستم های میکوریزایی تغییرات مرفولوژی را در گیاه ایجاد می نمایند که سرانجام آن بهبود بقاء و رشد مناسب تر گیاه می باشد. کریشنا و همکاران و ( 1981 ) بیان داشتند که میکوریزا پیچش و زایه برگها را تغییر می دهد و گیاه این واکنش را در جهت تنظیم و محدودیت جذب تشعشع و برقراری تعادل انرژی در برگ انجام می دهد. در این شرایط گیاهان غیر میکوریزایی از زیادی جذب تشعشع و گرما بشدت آسیب دیده و کاهش رشد نشان دادند. آلن و همکاران ( 1982 ) گزارش کردند که تغییرات هورمونی در گیاه با آلودگی میکوریزایی در ارتباط است و تغییرات مرفولوژیک برگ را در نتیجه واکنش به تغییرات هورمونهای گیاهی گزارش کردند. همچنین این دانشمندان در سال 1980 افزایش غلظت سیتوکنین را در برگ ها و ریشه کراس ها که همزیستی میکوریزایی داشتند گزارش کردند. در ضمن در سال 1986 نشان دادند که در شرایط تنش خشکی میکوریزا فنولوژی گل را به تاخیر می اندازد.دز ضمن دانشمندان دیگری افزایش میزان کلروفیل را در گیاهان میکوریزایی گزارش کرده اند.
میکروارگانیسم های حل کننده فسفاتهای نامحلول
میکرو ارگانیسم های حل کننده فسفات بصورت ساپروفیت در منطقه ریشه ( ریزوسفر) فعالیت نموده و با مصرف ترشحات ریشه ترکیبات نامحلول فسفات ( مانند تری کلسیم فسفات ) را بصورت محلول قابل جذب گیاه در می آورند . این میکروارگانیسم ها با تولید و ترشح اسید های عالی اعم از مالیک ، سوکسینیک ، پیروپیونیک ، لاکتیک ، سیتریک ، کتوگلونیک ، در حلالیت فسفاتهای معدنی و کم محلول موثر می باشند و بعلاوه بسیاری از آنها با تولید آنزیم فسفاتاز آزاد شدن فسفر از ترکیبات آلی فسفر دار را موجب می شوند.
در روسیه کود بیولوژیکی تجاری تحت عنوان فسفر باکتریل برای اولین بار با مخلوط کردن گونه Bacillus Megateriam واریته Phosphaticum تهیه شد که به دلیل تاثیر آن در افزایش عملکرد به میزان 5 تا 10 درصد در مقایسه با گیاه شاهد بطور گستردهای در این کشور و کشورهای اروپای شرقی مورد استفاده قرار گرفت . در دهه های اخیر قارچها نیز مورد توجه قرار گرفته اند و کودهای میکروبی مانند میکروفوس با مخلوطی از میکروارگانیسم های حل کننده فسفات تهیه می شود. باکتری های مورد استفاده از دوجنس باسیلوس ( Bacillus ) و پسودوموناس ( Pseudomonas ) آسپرژیلوس ( Aspergilleus ) انتخاب شده اند. در هند برای استفاده از منابع فسفاتی موجود در کشور ( سنگ فسفات ) این میکروارگانیسم ها مورد توجه قرار گرفته اند. نتایج بررسی ها حاکی از وجود رابطه سینرژیستی بین این میکروارگانیسم ها و قارچهای میکوریزی است بطوریکه تلقیح همزمان آنها به گیاه افزایش جذب فسفر و رشد بهتر گیاه را در پی داشته است. در استرالیا از باکتریهای تیوباسیلوس برای تولید کودی بنام بیوسوپر استفاده می شود. تلقیح گونه های فعال این باکتری به مخلوط سنگ فسفات و گوگرد با انجام اکسیداسیون گوگرد و تولید اسید سولفوریک موجب آزاد شدن فسفر از سنگ فسفات می شود. در ایران نیز پس از طی مراحل متعدد 22 سویه باکتری حل کننده فسفات از خاکهای بومی ایران جدا سازی شد و از این تعداد در نهایت دو سویه برتر برای فرمولاسیون کود زیستی تحت عنوان فسفاته بارو – 2 انتخاب گردید . کود زیستی بارور – 2 که حاوی دو نوع باکتری می باشد با تولید اسیدها آلی باعث رها سازی فسفات از ترکیبات معدنی و با تولید و ترشح آنزیم فسفاتاز باعث رها سازی فسفات از ترکیبات آلی می شود . هم اکنون محصول در بسته های 100 گرمی پودر جامد مرطوب ، استریل و قابل نگهداری در دمای اتاق به مدت حداقل شش ماه عرضه می شود. هر بسته برای مصرف در یک هکتار به همراه حداکثر 50 درصد کود شیمیایی فسفاته مصرفی توصیه شده برای هر مزرعه بکار می رود.


روش مصرف کود فسفاته بارور – 2 : بذرهای مورد نیاز برای یک هکتار را با مقدار کمی آب مرطوب شده و با محتوای یک بسته 100 گرمی کود بارور – 2 به خوبی مخلوط می شود سپس بذرها در سایه به حد کافی خشک می شوند. بذر پس از تلقیح بایستی سریعا کشت و آبیاری شود. در ضمن کود فسفاته بارور – 2 را می توان با آب آبیاری نیز به مزرعه داد.

باکتری های ریزوسفری افزاینده رشد گیاه :
باکتریهای ریزوسفری مواد سیدروفور بعنوان ریزوباکتری های افزاینده رشد گیاه توصیف می شوند.این گروه از حاصلخیز کننده ها با تولید ترکیبات آلی خاص که قادر به تشکیل کلات با آهن فریک هستند و می توانند در تامین آهن مورد نیاز موثر باشند. سیدروفورهای میکروبی مولکولهای آلی نسبتاً درشتی هستند که میل ترکیبی شدیدی برای پیوند شدن با +3Fe دارند و نوعی کلات آهن قابل جذب فراهم میکنند. این باکتریها بیشتر از جنس پسودوموناس بوده اما لیت انواع دیگر آنها در حال گسترش است. ثابت شده است که تولید و ترشح سیدروفورهایی مانند ریزوباکتین می تواند در شرایط کمبود آهن محیط در قابلیت جذب آن برای لگومینوزها موثر باشد. همچنین مشخص شده است که باکتری ریزوبیوم تریفولی در گره های ریشه شبدر علاوه بر تثبیت ازت خاک توانایی تولید سیدروفور داشته و تلقیح آنها به گیاه میزبان می تواند بطور چشمگیری در قابلیت جذب آهن خاک موثر باشد. گروه دیگر باکتریهای ریزوسفری به عنوان عامل بیو کنترل مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان مثال برخی از سویه های ریزوبیوم می توانند با تولید متابولیت های سمی ( ریزوبیوتوکسین ) از ایجاد بیماری ریشه توسط قارچهای مانند فیتوفتورا و ریزوکتونیا جلوگیری کرده و در حفظ سلامتی گیاه موثر واقع شوند.
سایر نقش های مفید باکتریهای ریزوسفری
1- تولید هورمون های رشد گیاه که نتیجه آن بهبود جذب آب و عناصر غذایی توسط گیاه است.
2- تاثیر روی بهبود جوانه زنی و ظهور گیاهک : این تاثیر روی دانه گیاهانی مانند سویا و کلزا پی از تلقیح با پسودوموناس در کانادا گزارش شده است.
3- تاثیر سینرژیستی با ریزوبیوم ها : مشاهده شده است که بذر لگومهای مختلف هنگامی که ضمن تلقیح با ریزوبیوم با باکتری های ریزوسفری تلقیح گردد موجب افزایش تعداد غده های ریشه و وزن آنها ،همین طور افزایش تثبیت ازت و بالا رفتن تولید محصول گیاهان لگومینوز شده است.
4- تولید بذر ترکیبهای آنتی بیوتیک مانند باکتریوسین ها برای حذف عوامل بیماریزا و نیز تحریک ژنهای دفاع گیاه برای فعال شدن مکانیسم های انواع طبیعی.

میکروارگانیسم های تبدیل کننده مواد آلی زاید به کمپوست
میکروارگانیسم ها شامل انواعی از قارچها و باکتری هاست که برای تبدیل سریعتر بازمانده های آلی و تولید کمپوست مورد استفاده قرار می گیرند. کمپوست یک کود آلی و حاصل از مجموع تغییر و تبدیلهایی است که روی انواع بازمانده های گیاهی و جانوری در نتیجه توالی فعالیت گروههای مختلف میکروارگانیسم ها بوجود می آید به این ترتیب فرآورده این فرآیند میکروبی می تواند یک کود بیولوژیکی ( زیستی ) محسوب شود. تولید کود آلی کمپوست بطریقه بیوتکنولوژیکی و از کلیه منابع آلی از جمله زباله های خانگی ، ضایعات کشاورزی ( باگاس نیشکر ، ضایعات پسته، چای و کاه و کلش غلات ، سبوس برنج و ... ) و بازیافت فاضلاب های شهری و خانگی صورت می گیرد. در تولید آلی از اکتیواتورها یا تخمیر کننده های آلی استفاده می شود که شامل قارچهای جنس تریکودرها به عنوان عنصر تلقیح بر روی کمپوست و کود برگی است. گاهی از قارچها هومیکولا و آسپریلوس نیز به عنوان اکتیواتور استفاده می شود. این قارچها می توانند براحتی و به طور وسیع عمل تخمیر و تجزیه سلولز ، همی سلولز و لیگنین را انجام داده و تولید کمپوست بسیار مفید باشند. باکتریهایی مانند سلولرموناس وسیتوناگا نیز در تهیه کمپوست موثر هستند. شیرابه زباله نیز تولید می شود که برای تقویت خاک و افزایش عملکرد گیاهان بطور معنی داری موثری است. تهیه کمپوست از ضایعات کشاورزی نیز حائز اهمیت است به عنوان مثال اگر مقدار کلش برنج بطور متوسط حدود 5 تن در هکتار باشد با کمپوست کردن آن حدود 30 کیلوگرم ازت ، 5 کیلوگرم فسفر خالص ، 5 کیلوگرم گوگرد ، 75 کیلوگرم پتاسیم خالص و 250 کیلوگرم سیلیس در هکتار به خاک بر می گردد.
کرمهای خاکی تولید کننده ورمی کمپوست
ورمی کمپوست بطوریکه پیشوند این اصطلاح اشاره می دارد نوعی کمپوست تولید شده به کمک کرمهای خاکی است که در نتایج تغییر و تبدیل و هضم نسبی بازمانده های آلی در ضمن عبور از دستگاه گوارش این جانوران بوجود می آید. تولید ورمی کمپوست فن آوری استفاده از انواع خاصی از کرمهای خاکی است که بدلیل توان رشد و تکثیر بسیار سریع و توانایی قابل توجه برای مصرف انواع مواد آلی زائد، این قبیل مواد غالباً مزاحم را به یک کود آلی با کیفیت بالا تبدیل می کنند عبور آرام مداوم و مکرر از مسیر دستگاه گوارش کرم خاکی همراه با اعمال خرد کردن ، سائیدن، بهم زدن و مخلوط کردن که در بخش های مختلف این مسیر انجام می شود آغشته کردن این مواد به انواع ترشحات سیستم گوارشی مانند ذرات کربنات کلسیم ، آنزیم ها ، مواد مخاطی ، متابولیت های مختلف میکروارگانیسم ها دستگاه گوارش و بالاخره ایجاد شرایط مناسب برای سنتز اسیدهای هومیک در مجموع مخلوطی را تولید می کند که خصوصیاتی کاملا متفاوت با مواد فرو برده شده پیدا کرده است. فراورده ای که ورمی کمپوست خوانده می شود و از لحاظ کیفی ماده ای آلی با PH تنظیم شده سرشار از مواد هومیک و عناصر غذایی به فرم قابل جذب برای گیاه دارای انواع ویتامین ها ، هورمون های محرک رشد گیاه و آنزیم های مختلف است. از لحاظ ظاهری به صورت دانه ای شکل با رنگ تیره ، بدون بوی نامطبوع و دارای قابلیت عرضه تجارتی است.وجود 100 عدد کرم خاکی در متر مربع قادر به عبور دادن حدود 250 تن خاک در سطح یک هکتار در سال و حفر 4 تا 5 هزار کیلومتر راه و کانال در هکتار در سال است. در ضمن تولید کمپوست کرمها هم به مقدار بسیار زیاد تکثیر می شوند که پس از جدا کردن کود از این کرمها به عنوان یک ماده غذایی سرشار از پروتئین ( 54 تا 72 درصد پروتئین بر حسب وزن خشک بدن ) و حاوی اسیدهای چرب غیر اشباع ( 5/2 الی 3 درصد وزن خشک بدن ) املاح مفید مانند ید در صنایع مرغداری ، پروش ماهی و یا مخلوط کردن در جیره غذایی دام استفاده می شود.
مهمترین گونه مورد استفاده برای تولید ورمی کمپوست ایسنیا فتیدا است که به دلیل سرعت رشد و تکثیر و توانایی کافی برای مصرف انواع مواد آلی زاید بیش از سایر انواع ، مورد استفاده قرار می گیرد علاوه بر آن از یک گونه اودریلوس که منشاء آن آفریقاست نیز استفاده می شود، تولید ورمی کمپوست بیشتر با استفاده از گونه های محلی از جنس های متافیر و آمینس انجام گرفته است از ورمی کمپوست فعلا بیشتر در سبزیکاریها ، خزانه و نهالستانها و به عنوان کود گلدانی برای پروش گیاهان زینتی استفاده می شود . در هند برای تولید قارچ خوراکی نیز توصیه شده است.
نتیجه گیری
حفظ محیط زیست و نگهداری آز خاک و آب این سرزمین و تولید محصولات کشاورزی سالم در حال حاضر از وظایف مهندسین کشاورزی و متخصصین این امر می باشد و مدیریت کودی خاک بوسیله کودهای زیستی یک امر مهم در کشاورزی پایدار محسوب می شود. با توجه به نقش ارزنده کودهای زیستی ( بیولوژیک ) در بهبود خصوصیات فیکوشیمیایی و حاصلخیزی خاک ضرورت دارد. در راستای کشاورزی پایدار نسبت به تامین سطح معقول این مواد در خاک جهت دستیابی به عملکرد بالقوه اقدام شود و امید آن می رود که با ساخت چنین کودهایی در سطح مملکت که از سال 1374 شروع شده است بتوانیم در آینده به یکی از کشورهای تولید کننده و مصرف کننده بزرگ کودهای بیولوژیک برای رسیدن به خود کفایی نایل شویم.


- شهرام ایرانی پور ، کارشناس ارشد زراعت و اصلاح نباتات جهاد کشاورزی
- رحیم اکبری ، کارشناس ارشد زراعت و اصلاح نباتات جهاد کشاورزی
- محمد صالحی ، کارشناس ارشد زراعت و اصلاح نباتات جهاد کشاورزی
منبع : فصلنامه نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی – سال چهارم – شماره چهاردهم – زمستان 1385

تولد

جشن تولد

تولد ابن وبلاگ مبارک

              این وبلاگ دو سالش تمام شده وارد ۳ سالگی میشود

از همه دوستانی که در این مدت با ما همکاری و همفکری داشتند سپاسگذارم.