Plant parasitic nematodes

Plant parasitic nematodes associated with alfalfa in Hamadan Province.

 

Z. Hassanzadeh Khalifehkandi¹, A. Karegar Bideh² and A. Kheiri³

1, 2- Department of plant protection, Faculty of Agriculture, Bu- Ali Sina university

3- Faculty of Agriculture, Tehran university

Alfalfa with over 44277 hectares area in Hamadan Province is an important field crop in this area. There wasn’t any comprehensive research about the plant parasitic nematodes associated with alfalfa, therefore in 2002, fifty five soil samples were collected from alfalfa field of several locations in this province. Nematodes extracted by the centerifugal-flotation method, killed and fixed by hot FP 4:1, processed to anhydrous glycerin by the modified Sainhorst method (De Grisse, 1969). The nematodes were mounted on slides and examined by light microscope. In this survey over 25 known species belonging to 16 genera of order Tylenchida Thorne, 1949 were identified as follows:

Amplimerlinius globigerus, Boleodorus thylacyus, Criconema mutabile, Criconemella antipolitana, Criconemella ornate, Coslenchus costatus, Coslenchus franklinae, Coslenchus polygyrus, Ditylenchus dipsaci, Geocenamus brevidens, Geocenamus microdorus, Geocenamus rugosus, Helicotylenchus digonicus, Helicotylenchus dihystera, Helicotylenchus vulgaris, Irantylenchus vicinus, Meloidogyne sp., Neopsilenchus magnidens, Paratylechus tateae, Paratylenchus sp., Pratylenchus neglectus, Pratylechoides leiocauda, Pratylenchoides ritteri, Psilenchus iranicus, Psilenchus hilarulus, Trophurus ussuriensis and Zygotylenchus guevarai.

Moreover some species of Aphelenchus, Aphelenchoides, Basiria, Filenchus, Meloidogyne and Paratylenchus were found that will be identified later. Pratylenchoides leiocauda is the first record of Iran. This survey showed that the Criconemella antipolitana, Geocenamus brevidens, Helicotylenchus vulgaris and Pratylenchus neglectus, among all the identified species, were the most common in the province.

First report of a potato cyst nematode, Globodera rostochiensis, on potato, in Iran

M. Gitty¹ and Z. Tanha Maafi ²*

¹ Agricultural and Natural Resources Research Center of Hamadan, Iran
² Iranian Research Institute of Plant Protection, P.O. Box 1454, Tehran, 19395, Iran

*[e-mail]

Accepted for publication 05 May 2009

In June 2008 a few ware potato fields in Hamadan Province in the western part of Iran showed patches of about 20-200 m2of poor growth. Potato plants in these areas exhibited symptoms of severe stunting and nutrient deficiency along with yellow leaves and wilting (Fig. 1). Roots of infested plants showed white, golden mature females and brown cysts on their surface (Fig. 2). Cysts and second stage juveniles were extracted from soil and root samples.

The morphological and morphometrical characters of second stages juveniles and perineal area of cysts were examined by light microscope. The cysts showed the general characteristics of Globodera genus i.e. almost spherical body without vulval cone, circumfenestrate opening of the perineal area and subterminal anus, with the distance from anus to the vulval basin (n=25) 49.56 ± 9.68 (32-68) µm, the vulval basin diameter 15.24 ± 1.92 (10-17) µm, the Granek's ratio 3.27±0.61 (2.25-4.47), and the number of cuticular ridges between anus and vulval basin (n=16) 19±2.5 (15-24). Second stage juveniles (n=16) had stylet length 21.12±0.95 (20-23) µm with rounded knobs, tail length 52.7±2.9 (48-57) µm, and hyaline part of tail 28.12±3.53 (20-33) µm.

A molecular test was done for complementary diagnosis. DNA was extracted from several single cysts as described by Tanha Maafi et al. (2003) and amplified by species specific primers (Fullaondo et al., 1999). On the basis of the results obtained the cysts were identified as Globodera rostochiensis [Wollenweber, 1923 (Behrens, 1975)] (Wouts & Baldwin, 1998; OEPP/EPPO. 2004). The morphological diagnosis was confirmed by amplifying a single fragment of 315bp length which corresponded with Fullaondo et al., 1999. No amplification was produced with the specific primers for G. pallida. Potato cyst nematodes (PCNs) are considered quarantine pests in Iran and this is the first report of the genus Globodera and G. rostochiensis from Iran.

Figure 1: Patches of infested potato field showing poor growth

Figure 2: Mature females and cysts of Potato cyst nematode, Globodera rostochiensis on the root surface of potato plant

---

References

OEPP/EPPO, 2004. Globodera rostochiensis and Globodera pallida. PM 7/40(1),Bulletin OEPP/EPPO Bulletin34, 309 –314.

Fullaondo A, Barrena E, Viribay M, Barrena I, Salazar A, Ritter, E. 1999. Identification of potato cyst nematode species Globodera rostochiensis and G. pallida by PCR using specific primer combinations. Nematology 1, 157-163.

Tanha Maafi Z, Subbotin SA, Moens M, 2003. Molecular identification of cyst-forming nematodes (Heteroderidae) from Iran and a phylogeny based on the ITS sequences of rDNA. Nematology 5, 99-111.

Wouts WM, Baldwin JG, 1998. Taxonomy and Identification. In: Sharma SB, ed. The Cyst Nematodes. Dordrecht, The Netherlands: Kluwer Academic Publishers, 83-122

كنترل شيميايي نماتد كيسه اي ، هترود را تري فولي بر روي گل ميخك

                                 مهسا ابراهیمی نژاد  آزاد اسلامی گرگان

يكي از بيماري هايي كه اخيرا در كلمبيا بر روي گل ميخك ثبت شده است (درباره ي گل ميخك وجود داشته است) نماتد ي كيسه اي يا كيست انگلي است كه توسط هترودراتري فولي به وجود آمده است. افزايشي در پلاسيدگي (پژمردگي )عروقي كه به وسيله فساريوم اكسيس پروم F.SP. ديانتي به وجود آمده بود در برخي از گلخانه ها مشاهده شد كه توسط دو پاتوژن تحت تأثير قرار گرفته بود. آزمايشي در يك گلخانه ي تجاري با نمونه ي كوچك گل ميخك از گونه ي رد بارون انجام شد. ضد عفوني كننده هايي مانند دي دي متي لسيوتيوسيانات، دازومت و سديم متام قبل از كاشتن در خاك به كار برده شدند به صورت تنهايي و يا با تركيب شدن با نما تيسيسه هاي غير ضد عفوني كننده مانند كاربوفوران واكسي آميل و در سه زمان مختلف براي كنترل كردن نماتد (انگل) به كار برده مي شدند. ضد عفوني كننده ها از نماتيسيدهاي غير ضد عفوني كننده براي كاهش تعداد نسخانه ها در خاك مؤثرتر و مفيدتر بودند.

بهترين روش دي دي متي ليسوتيوسيانات با 52 درصد كاهش جمعيت كيست هاي زنده ماندني و 38 درصد كاهش جمعيت شفيره در خاك بوده است، كاهش 15 روزه ي زمان بر داشت گل ، 9 درصد افزايش در ميزان محصول و 19% افزايش در درآمد خالص از نتايج آن بوده است. در ميان 3 نمونه نماتيسيدهاي غير ضد عفوني كننده بهترين ها الديكارب و كاربوفيوران بودند كه در زمان كاشت به كار بدره مي شدند. اوكساميل كه 30 روز پس از كاشت به كار برده شده است هم نتايج مشابهي را نشان داده است (به كار بردن اكساميل 30روز بعد از كاشت اين نتيجه را مي دهد. تركيب ضد عفوني كننده ها با نماتيسيدهاي غير ضد عفوني كننده كنترل نماتد و بازده و كيفيت گل ها را افزايش نداد تركيب اين دو نمونه از نماتيسيدها هزينه هاي توليدي را افزايش داده است.

2.3 سخت پوست : مواد زايد سخت پوست نشان داده شده است كه فعاليت نماتيسيدي قوي دارند. چون كتين مي تواند فيتوتوكسيد باشد و يك ميزان باريك و پايين CN دارد، بعضي مطالعات اثر مخلوط كردن مواد كتيني را با يك منبع از كربن موجود مانند مواد زايد هميسلولوزيك بررسي كرده اند تا نيتروژن اضافي را كه فعاليت ميكروبي را تحريك مي كند بي حركت كنند. مواد الحاقي كتيني نشان داده شده است كه جمعيت نماتد را سركوب مي كند، (از بين مي برد)، با آ‍زاد كردن آمونياك در طول تجزيه شدن ، و با تحريك و ترغيب كردن ارگانيسم هاي كتينيوليك مانند باكتري ها و اكتينوميسيدها كه پوسته هاي نازك و شكننده ي نماتد را مورد حمله قرار مي دهند . ميزان كاربرد كتين لازم براي كنترل رضايتبخش نماتد ها در حدود 3 تا 4 ton/acre  مي باشد. اين به اين معني است كه كتين براي چنين كاربردي مناسب نيست، و هنگامي كه از نظر تجاري توليد مي شده است ، بسيار گران تر از متيل بروميد نشان داده شده است . (اثبات شده است)

مقادير مواد الحاقي خاك كه براي ايجاد تغييرات مفيد در ميكروفولاي خاك لازم هستند معمولا بيش از ton/ha 5 هستند و كاربرد آن ها فقط بر روي محصولات با ارزش ، اقتصادي خواهد بود.

3-معاندهاي (مخالف هاي) زيستي (آنتاگونيست هاي زيستي) : امروزه ، ارگانيسم هاي بسيار ريز فراواني به عنوان معاندهاي نماتد هاي انگلي گياه شناخته شده اند . عوامل زيستي (بيولوژيكي) كنترل كننده كه به صورت مفيدي عليه نسخانه ها عمل مي كنند در خاكهاي كشت شده در دنيا بسيار فراوان و گسترده هستند و مي توانند كمك كنند كه نسخانه ها كنترل شوند. اين ارگانيسم ها در ميزبان هاي نماتد اي گوناگون و آب و هواهاي مختلف و شرايط محيطي متفاوت يافت مي شوند. علاقه و توجه به استفاده از معاندهاي (حريف هاي ) زيستي براي كنترل نماتد هاي انگلي گياهان ، با كشف نماتد هاي شكارگر ، قارچ ها و يك نماتد انگلي كه ابتدا به   Duboscqia penetrants معروف بوده (thorne 1940)  ، اما بعدا تغيير نام داده است و Pasteuria penetrants ناميده شده است، افزايش يافته است و تحريك و ترغيب شده است. ديگر معاندهاي نماتد ها شامل بندپايان، نماتد هاي شكارگر، و گونه اي از ديگر ارگانيسم هاي بي مهره هستند.

هرچند رشد معاندها به عنوان عواملي براي كنترل زيستي نماتد هاي انگلي گياه بسيار كند و ناياب بوده است (وجود نداشته است) . هرچند انواع گوناگون مواد آلي رشد بعضي از اين ارگانيسم هاي بسيار ريز را حمايت مي كند (افزايش مي دهد) ، اضافه كردن چنين موادي به خاك صيدگري و شكار نسخانه را افزايش نداد Hirsutella rhossiliensis هم واقعا كاهش يافت با اضافه كردن مواد الحاقي به خاك . رشد تجاري كنترل بيولوژيكي احتمالا بستگي به انتخاب يك عامل تكي يا فرآورده هاي آن دارد، اما تاكنون محدود بوده است چون روش هاي توليد فراوان هنوز توسعه نيافته اند ، به جز چند مورد جزئي.

چون بخش گسترده اي از معاندهاي نماتد اي بالقوه در بيشتر خاك ها رخ مي دهند (عمل مي كنند)، جنبه هاي گوناگون كنترل بيولوژيكي (زيستي) نماتد هاي انگلي گياه چندين بار مرور و بررسي شده اند. تأثير نماتدي  يك معاندي كه به طور طبيعي عمل مي كند ، ممكن است تحت تأثير شرايط محيطي قرار گيرد. تبادلات بين نماتد هاي انگلي گياه و معاندهاي قارچي ، باكتريايي و بي مهره به شكل متفاوتي تحت تأثير چندين عامل بيوتيك و آبيوتيك قرار مي گيرند. تلاش هايي براي دستكاري محيط خاك به منظور ارتقاي كنترل بيولوژيكي (زيستي ) معمولا با استفاده از مواد الحاقي آلي انجام مي شده است . عوامل كنترل زيستي نماتد ها احتمال نمي رود كه سرعت فعاليت نماتيسيدها را داشته باشند، و براي كاهش ماندگار و طولاني تعداد نماتد ها بايد آن را با ديگر روش ها تلفيق كرد.

1-3 معاندهاي قارچي:

بسياري از ارگانيسم ها از نماتد ها تغذيه مي كنند اما علاقه و توجه بيشتر بر روي معاندهاي قارچي بوده است ، مخصوصا آن هايي كه ميزبان هايشان را با گل دام هاي خاص ، محدود و مهار مي كنند. توجه خاصي نسبت به گونه هاي قارچي داخل انگلي ايجاد شده است و علاقه اي هم براي آن هايي كه نماتد هاي  بي حركت داخل انگلي را تحت تأثير قرار مي دهند به وجود آمده است و در دهه ي گذشته بسيار هم افزايش يافته است . بسياري از قارچ هاي توليد شده در خاك، معاندهاي (حريف هاي ) نماتد ها توصيف و معرفي شده اند. اينها شامل دامهاي نماتد اي يا قارچ هايي كه سم متابوليت توليد مي كنند، هستند . بعضي از گونه هاي قارچ ها اين توانايي را دارند كه به مونث هاي جوان حمله كنند و همچنان كه اين مونث ها بيشتر در خاك قرار مي گيرند، به شكل فزاينده اي نسبت به قارچ حساس و آسيب پذير مي شوند. بيش از 150 گونه ي قارچ از مونث ها تفكيك و جداسازي شده ان يا كيسه هاي Heterodere شامل Exophiala tusarium و گونه هاي:

Glicocladium,Neocomsospora,Paraphoma,phoma,stagonospora,

verticillium,Dictyochaeta,pyrenchara  كنترل طبيعي توسط بعضي از اين قارچ ها درباره ي نماتد هاي كيسه اي و ريشه اي گزارش شده است.

 

 

نماتد برگ سفيدي برنج ( Aphelenchoides besseyi )

زيستن و پرورش نماتد:

انگل خارجي مهمي بر روي جوانه ها محسوب مي شود.

در نوك برگها و نقاط رويشي(جوانه هاي ) برنج پرورش مي يابند.

ممكن است بصورت انگل داخلي در مزوفيل برگ پرورش يابند.

ميزبانها :

برنج پراهميت ترين ميزبان آن در سراسر دنيا مي باشد.

اين نماتد باعث ايجاد بيماريهاي كوتولگي تابستاني و يا پيچيدگي برگ روي توت فرنگي در استراليا و امريكا مي شود.

ساير ميزبانهاي گياهي اين نماتد شامل : پياز، سير، ذرت شيرين، سيب زميني شيرين، سويا، كلم چيني، نيشكر، ترب كوهي، كاهو، ارزن، بسياري از علفها، خانواده ي ثعلب، داوودي، هميشه بهار، آفتابگردان مكزيكي، بنفشه ي افريقايي و ... مي باشد.

چرخه ي زندگي :

در محيط هاي بي آب، در بافت خشك، زير پوسته هاي دانه ي برنج تا 3سال مي تواند زندگي كند.

اين نماتد به نظر ميرسد كه نتواند مدت طولاني را در بين محصولات در خاك سپري كند.

A.besseyi عمدتا بصورت انگل خارجي روي بافتهاي جوان پرورش مي يابد.

در پايان فصل رشد تعداد زيادي نماتد در حالت كمون يا نهفتگي زير پوست دانه ها يافت مي شوند.

دانه ي كاشته شده توسط نماتد A.besseyi ، كاشته مي شود و نماتد ها فعال مي شوند و به سمت مناطق مريستمي جذب مي شوند. در طي رشد زود هنگام، نماتد برگ سفيدي به تعداد كم در داخل نيام چين خورده ي برگ يافت مي شود و بصورت انگل خارجي در اطراف مريستم راسي پرورش مي يابد. افزايش سريع در تعداد اين نماتد ها در اواخر جوانه زني اتفاق مي افتد و به مرحله ي توليد مثل گياه مي پيوندد. (ازاواخر جوانه زني تا دوره ي توليد مثل گياه اين اتفاق مي افتد.)

نماتد ها مي توانند قبل از شكفتن جوانه ها وارد Spikelets شوند و بصورت انگل خارجي روي ساختمان تناسلي گياه پرورش مي يابند.

در هنگام رشد و رسيدن (بلوغ ) دانه هاي برنج، توليد مثل در نماتد ها متوقف مي شود اگرچه نمو از سن لارو سوم تا بالغ شدن ادامه دارد تا زمانيكه دانه هاي برنج كاملا سخت و خشك شوند.

جمعيت نماتد ها را بيشتر ماده هاي بالغي تشكيل ميدهند كه بطور معمول براي توليد مثل مناسب اند هرچند كه آنها به روش پارتنوژنز (بكرزايي) منتشر مي شوند. اين نماتد ها بصورت توده اي (متراكم) و بطور مارپيچي به دور محور غلاف دانه مي پيچند. درجه حرارت مطلوب براي تخم گذاري و بيرون آمدن نوزاد نماتد 30C مي باشد.   

 

Subanguina chilensis Vovlas, Troccoli & Morens, 2000

Ditylenchus dipsaci

شناسايي فون نمـاتدهاي انگل گياهي مزارع يونجه استان يزد

منصور شاكري و زهرا تنهامعافي

مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي يزد و مؤسسه تحقيقات آفات و بيماريهاي گياهي

 

در حال حاضر يونجه (Medicago sativa L.) 33 ميليون هكتار از اراضي زير كشت دنيا و 502421 هكتار از اراضي زير كشت كشور را به خود اختصاص داده است. سطح زير كشت يونجه در استان يزد 6523 هكتار، توليد ساليانه آن 76813 تن علوفة خشك و متوسط عملكرد آن 12057 كيلوگرم در هكتار مي‌باشد. به منظور بررسي نماتدهاي مزارع يونجه استان يزد تعداد 118 نمونه خاك، ريشه و ساقه از مزارع يونجه در سطح استان يزد جمع آوري شد. نمونه هاي خاك، ريشه و ساقه با روشهاي متعارف نماتد شناسي مورد بررسي قرار گرفت. در مجموع با استفاده از مشخصات مرفولوژي و مرفومتري تعداد 21 گونه نماتد متعلق به راسته Tylenchida شناسايي شد. 7/12 درصد ( پانزده مزرعه ) از نمونه هاي جمع آوري شده آلوده به نماتد ساقه يونجه (Ditylenchus dipsaci) بود كه حداكثر جمعيت مربوط به نمونه جمع آوري شده از چاه احمدزاده با 13320 نماتد در دو گرم ساقه و جوانه بود. گونه‌هاي جنس Pratylenchus و Geocenamus بترتيب با 18 و 40 درصد بيشترين فراواني را در نمونه ها داشتند. گونه‌ها و جنس‌هاي شناسايي‌شده در اين بررسي بشرح زير مي باشند :

Filenchus filiformis, Irantylenchus clavidorus, Boleodorus thylactus, Psilenchus hilarus, Ditylenchus acris, Ditylenchus affinis, Ditylenchus dipsaci, Tylenchorhynchus sp., Geocenamus brevidens, Geocenamus rugosus, Pratylenchus thornei, Pratylenchus neglectus, Pratylenchus sp., Pratylenchoides riteri, Zygotylenchus guevarai, Helicotylenchus pseudorobustus, Meloidogyne sp, Paratylenchus sp., Mesocriconema curvatum, Aphelenchus avenae

 

 

Identification of plant parasitic nematodes fauna in alfalfa fields in Yazd province

 

M. Shakeri and Z. Tanha Maafi

Agricultural & Natural Resources Research Center of Yazd and Plant Pests & Diseases Research Institute, Tehran

 

Alfalfa (Medicago sativa) is the most important forage crop in the world. The cultivated area of this crop is about 33 millions hectares in the world, 502000 hectares in Iran and more over 6523 hectares in Yazd province. Many plant-parasitic nematods are associated with alfalfa, but the stem nematode, root-knot nematodes and root-lesion nematodes are the most important ones. In order to identify the plant parasitic nematodes in alfalfa fields 118 soil, root, bud and stem samples were collected from different alfalfa fields in Yazd province during 2002-2003. The samples were processed by current nematology methods. The nematodes were studied on the basis of morphological and morphometrics characters and 21 species identified. Bulb and stem nematode (Ditylenchus dipsaci) was revealed in 12.7% of samples with maximum population density of 13320 nematodes per 2 grams of stem and bud. Geocenamus spp. and Pratylenchus spp. were found in 40% and 18% of samples respectively and had the most frequency. The identified species are as follows:

(Filenchus filiformis, Irantylenchus clavidorus, Boleodorus thylactus, Psilenchus hilarus, Ditylenchus acris, Ditylenchus affinis, Ditylenchus dipsaci, Tylenchorhynchus sp., Geocenamus brevidens, Geocenamus rugosus, Pratylenchus thornei, Pratylenchus neglectus, Pratylenchus sp., Pratylenchoides riteri, Zygotylenchus guevarai, Helicotylenchus pseudorobustus, Meloidogyne sp., Paratylenchus sp., Mesocriconema curvatum, Aphelenchus avenae).

Belonolaimus spp.

گزارش هفت گونه از خانواده Belonolaimidae از مزارع يونجه استان آذربايجانشرقي

غلامرضا نيکنام و علي چناري

گروه گياهپزشکي دانشکده کشاورزي دانشگاه تبريز [e-mail]

 

در طي سالهاي 83-1382 به منظور بررسي  تنوع زيستي نماتدهاي انگل گياهي مزارع يونجه استان آذربايجانشرقي نمونه هاي متعددي از خاک ريزوسفر يونجه برداشته شد. نماتدها بعد از استخراج به روش De grisse (1969) تثبيت شده و گونه هاي نماتدهاي انگل گياهي بر اساس صفات مورفولوژيک و پارامترهاي مورفومتريک و با استفاده از منابع مختلف شناسايي گرديدند. در بين آنها تنوع خوبي از نماتدهاي متعلق به خانواده Belonolaimidae مشاهده شد. در نتيجه سه گونه از جنس Geocenamus شامل G. pseudobavaricus ٬ G. brevidens ٬ G. rugosus ٬ دو گونه از جنس Tylenchorhynchus شامل
T. manubriatus ٬T. solani ٬ يک گونه از جنس Amplimerlinius به نام A. macrurus و يک گونه از جنس Trophorus به نام T. mussuriensis  مورد شناسايي قرار گرفتند. گونه‌هاي G. pseudobavaricus، T. manubriatus و T. solani براي اولين بار از ايران گزارش مي‌شوند.

 

 

Seven species of Belonolaimidae family from Alfalfa fields in East Azarbaijan province

 

Gh. Niknam and A. Chenari

Department of Plant Protection , Faculty of Agriculture , University of Tabriz [e-mail]

 

During 2003-2004, in order to survey the biodiversity of plant parasitic nematodes of alfalfa fields in East Azarbaijan province , a number of soil sample were taken from rhizosphere. Soil samples were processed using De grisse (1969)  method in laboratory and different species were identified on the basis of morphological characters as well as morphometric parameters and available literature. Among identified species significant diversity was observed in nematodes belonging to Belonolaimidae. Consequently , three species of Geocenamus including G. pseudobavaricus , G. brevidens , G. rugosus ; two species of Tylenchorhynchus including T. manubriatus , T. solani ; one species of Amplimerlinius including A. macrurus and one species of Trophorus, T. ussuriensis were identified. This is the first record of of G. pseudobavaricus, T. manubriatus and T. solani from Iran. 

 

 

Paratylenchus (pin nematode

معرفي چند نماتود انگل گياهي (راسته Tylenchida) از باغات ميوه منطقه زنجان

                                   سيامك نوري ، احمد خيري ، اكبر كارگر بيده 

به منظور شناسايي نماتودهاي انگل گياهي (راسته Tylenchida) درختان ميوه منطقه زنجان، طي سالهاي 1380 و 1381، تعداد 100 نمونه خاك و ريشه از باغات منطقه جمع آوري گرديد. پس از انتقال به آزمايشگاه، شستشوي خاك و ريشه ها، جداسازي نماتودها، تثبيت و انتقال آنها به گليسرين با استفاده از روش دگريس (De Grisse 1969) انجام گرفت. سپس از نماتودهاي جدا شده به تفكيك جنس، لام هاي ميكروسكوپي دايمي و برش هاي لازم از قسمتهاي مختلف بدن تهيه شد. پس از بررسي هاي ميكروسكوپي، اندازه گيري هاي لازم و رسم تصاوير مورد نياز، با استفاده از منابع و كليدهاي موجود به شناسايي گونه هاي جدا شده اقدام گرديد. با بررسي هاي ريخت شناسي و ريخت سنجي كه روي گونه ها انجام گرفت، تعداد 17 گونه نماتود متعلق به 15 جنس شناسايي شد. در بين نمونه ها، گونه هاي Coslenchus assamensis و Paratylenchus nanus براي اولين بار از ايران و ساير گونه ها براي اولين بار از خاك اطراف ريشه هاي درختان ميوه منطقه زنجان گزارش مي شوند.

Criconemoides informis

معرفي سه گونه از نماتودهاي خانواده Criconematidae در ايران

                 علي اسكندري - اكبر كارگربيده - ابراهيم پورجم - عزيزاله عليزاده   

جهت مطالعه تاكسونومي نماتودهاي خانواده Criconematidae در ايران، تعداد 250 نمونه خاك و ريشه از مزارع، باغات، مراتع و مناطق جنگلي مختلف كشور در طول فصول زراعي 84-1382 جمع آوري و نماتودهاي موجود در آنها با استفاده از الك هاي خاكشويي و سانتريفوژ استخراج گرديد. جهت كشتن، تثبيت و انتقال نماتودها به گليسيرين از روش تكميل شده دگريسه استفاده و سپس از آنها اسلايدهاي ميكروسكوپي دائمي تهيه گرديد. پس از تهيه اسلايد، خصوصيات مورفولوژيك و مورفومتريك مهم آنها با استفاده از ميكروسكوپ نوري مجهز به لوله ترسيم مورد بررسي قرار گرفت و...

كاربرد تلفيقي گياهان تله مقاوم و تناوب با گياهان غير ميزبان در مزارع آلوده به نماتد Heterodera schac

هادي كريمي پور فرد ، محمدرضا جهاداكبر ، محمود دامادزاده ، عليرضا احمدي   

به منظور بررسي امکان کاهش جمعيت نماتد Heterodera schachtii در مزارع چغندرقند از طريق تلفيق مناسب دو روش تناوب با گياهان زراعي غيرميزبان نماتد و گياهان تله مقاوم و مطالعه اثر آن بر کميت و کيفيت اين محصول، اين تحقيق از سال 1381 به مدت سه سال در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي با هشت تيمار شامل استفاده از گياهان غيرميزبان، گياهان تله مقاوم، آيش و کشت متوالي چغندرقند در چهار تکرار در زميني آلوده به نماتد و سابقه کشت متوالي چغندرقند در منطقه سميرم اصفهان به اجرا در آمد. پس از برداشت چغندرقند در سال آخر آزمايش، صفات کمي و کيفي تيمارها اندازه گيري شد. نتايج اين مطالعه نشان داد تفاوت ميانگين جمعيت نهايي، فاکتور توليد مثل، عملکرد ريشه و عملکرد قند ناخالص و قابل استحصال تيمارها معني دار بود و تيمار اختلاط ذرت رقم 704 و خردل رقم Sirola طي دو سال متوالي با ميانگين 89.2 درصد کاهش، بيشترين درصد کاهش جمعيت نهايي نسبت به جمعيت اوليه را داشته و باعث بيشترين ميزان عملکرد ريشه چغندرقند، عملکرد قندناخالص و قند سفيد در سال 1383 به ترتيب با ميانگين 30، 5.69 و 5.09 تن در هکتار گرديد. تيمار کشت متوالي رقم حساس چغندرقند به نماتد (شاهد) با ميانگين 734 درصد افزايش جمعيت نهايي تخم و نوزاد سن دوم، نماتد چغندرقند را بيش از هفت برابر جمعيت اوليه افزايش داده است و کمترين ميزان عملکرد ريشه، قند ناخالص و قند سفيد به ترتيب با ميانگين 12.81، 2.22 و 1.87 تن در هکتار مربوط به اين تيمار بود. براساس نتايج حاصله مي توان در زمين هاي آلوده به نماتد سيستي چغندرقند (سميرم) از تناوب ذرت – گندم و يا خلر – گندم به عنوان تناوب منطبق با شرايط زارع و يا با استفاده از تناوب دو ساله اختلاط ذرت رقم 704 با خردل رقم Sirola، استفاده کرد.

شناسايي و تعيين پراكندگي نماتودهاي انگل گياهي مزارع چغندرقند استان همدان

                                                       اكبر كارگر بيده 

به منظور شناسايي نماتودهاي انگل گياهي مزارع چغندرقند و تعيين پراكندگي آنها در استان همدان، طي مرداد لغايت مهر ماه سال 1378 تعداد 83 نمونه خاك و ريشه از مناطق مختلف چغندركاري استان جمع آوري گرديد. نماتودهاي موجود در نمونه ها استخراج و به گليسيرين منتقل گرديد. پس از تهيه اسلايدهاي دايمي، نماتودهاي استخراج شده با استفاده از ميكروسكوپ نوري داراي لوله ترسيم مورد مطالعه قرار گرفته و شناسايي گرديدند. در اين بررسي تعداد 37 گونه ا ز20 جنس در راسته Tylenchida شناسايي و درصد پراكنش آنها در منطقه تعيين گرديد. بيشترين تعداد گونه هاي شناسايي شده در اين بررسي به خانواده Tylenchidae، بخصوص جنس Filenchus تعلق داشته كه از نظر خسارت هيچ گونه اهميتي نداشته و در اكثر مزارع استان كم و بيش يافت مي شوند. همچنين در بين نماتودهاي شناسايي شده گونه هاي Pratylenchus neglectus ، Filenchus vulgaris و Aphelenchus به ترتيب با داشتن 54.8، 51.2 و 42.9 درصد، بيش ترين ميزان پراكنش را در سطح استان همدان به خود اختصاص داده اند.

تلفظ صحیح اسم نماتد ها

Anguina: an-GWINE-uh. Latin anguis, eel. Seed gall nematodes.

Aphelenchoides: (AFF)-uh-leng-KOI-deeze. Greek aphel, sleek, enchos, a spear, and oid, denoting likeness of form. A genus of folair nematodes.

Bursaphelenchus: (BURS)-aff-eh-LENK-us. Greek bursa, hide or skin; pouch, aphel, sleek, and enchos, a spear. The pinewood nematode and other species; sometimes included in the genus Aphelenchoides.

Criconemella: (CRIC)-eh-neh-MELL-uh. Greek krikos, a ring or circle, and nema, thread; Latin ell, diminutive. Ring nematodes; invalid synonym for many species now included in Mesocriconema.

Ditylenchus: (DIH)-teh-LENK-us. Greek di, two, tylos, a knob on a club, and enchos, a spear. Genus including stem and bulb nematodes (which can also inhabit foliage), potato rot nematode, and numerous non-pathogenic root hair feeders and fungal feeders.

Dorylaimida: (DOOR)-uh-LAM-ih-duh. Greek dorys, a spear, and laimos, throat. Order containing Longidorus, Trichodorus, Paratrichodorus, Xiphinema, and other plant parasites, fungal feeders, predators, and omnivores with a two-part stylet and two-part esophagus.

Globodera: (GLOE)-boe-DARE-uh. Latin globus, globe or ball, and Greek deros (poetic form of derma), hide or skin . Potato cyst nematodes (not detected in the western U.S.).

Gracilicus: grah-SILL-i-kuss. Latin gracil, slender, thin, simple. A genus of pin nematodes usually parasitizing woody plants.

Helicotylenchus: (HEE)-lih-koe-tie-LENK-us. Greek helikos, anything twisted or wound, tylos, a knob on a club, and enchos, a spear. A genus of spiral nematodes with a wide host range including turf.

Hemicycliophora: (HEM)-ee-(SICK)-lee-OFF-for-uh. Greek hemi, half, kyklos, a circle, and phoros, to bear. Sheath nematodes.

Heterodera: (HET)-er-oh-DARE-uh, or (HET)-er-AH-der-uh. Greek hetero, other, different, and deros, hide or skin (poetic form of derma). Cyst nematodes.

Longidorus: (LON)-jih-DOOR-us. Latin long, long, and Greek dorys, a spear. Mint nematode, needle nematodes.

Macroposthonia: (MACK)-roe-pos-THON-ee-uh. Greek macros, large, and posth, phallus. Alternate and currently invalid synonym for Criconemella/Mesocriconema often found in literature.

Meloidogyne: (MEL)-OY-doe-gine, or (MEL)-OY-doe-gine-ee. Greek melon, apple or other tree fruit, oid, denoting likeness of form, and gyne, woman, feminine. Root-knot nematodes.

Mesocriconema: (MES)-o-(CRIC)-o-NEEM-a. Greek meso, middle or half, krikos, ring, and nem, thread. The current correct name (THIS week) for Macrophostonia and Criconemella. Stay tuned - we'll try to keep you posted.

Nematode: NEM-uh-toad or NEEM-uh-toad. Greek nema, thread, and toid, form. Member of Phylum Nematoda.

Paratrichodorus: (PAIR)-uh-(TRICK)-eh-DOOR-us. Greek para, beside, and trichos, a single hair, and dorys, a spear. The genus of stubby-root nematodes economically important in the Pacific Northwest.

Paratylenchus: (PAIR)-uh-tie-LENK-us. Greek para, beside, tylos, a knob on a club, and enchos, a spear. The most commonly encountered genus of pin nematodes in the Pacific Northwest.

Pratylenchus: (PRAT)-uh-LENK-us. Greek pratum, a meadow, tylos, a knob on a club, and enchos, a spear. Root-lesion nematodes.

Rotylenchus: (ROTE)-uh-LENK-us. Greek rota, a wheel, tylos, a knob on a club, and enchos, a spear. A genus of spiral nematodes.

Trichodorus: (TRICK)-uh-DOOR-us. Greek trichos, a single hair, and dorys, a spear. Another genus of stubby-root nematodes; often used to informally refer to Paratrichodorus.

Tylenchida: Tie-LENK-ih-duh. Greek tylos, a knob on a club, and enchos, a spear. Order containing plant parasitic and some fungal- and insect-parasitic nematodes characterized by three part esophagus and three part stylet, including Pratylenchus, Meloidogyne, Heterodera, Paratylenchus, and Mesocriconema.

Tylenchorhynchus: Tie-LENK-oh-RINK-us. Greek tylos, a knob on a club, enchos, a spear, and rhynchos, a beak or snout. Stunt nematodes.

Xiphinema: (ZIFF)-uh-NEEM-uh or (ZIFF)-uh-NEM-uh. Greek xiphos, sword, and nema, thread. Dagger nematodes.

Xiphinema

Recovered From: soil

Body Shape: extremely long, slender vermiform

Resting Configuration: C-shaped or Spiral Shaped

Adult Female Cuticle: unremarkable

Annulations: unremarkable

Cephalic_Framework: absent

Cephalic Shape: caplike

Stylet Type: odontostylet

Stylet Shape: extremely long, slender, with basal phlanges

Stylet Knobs: absent, but basal flanges present

Guiding Ring: halfway down stylet

Esophagus Type: 2-part

Meta Corpus: absent

Esophagael Intestinal Junction: not overlapped

Vulva: median

Ovary: anterior and posterior, reflexed

Bursae: absent

Tail Shape: convex conoid

آسیب کلزا در اثر نماتد

نماتدهای زيتون : Olive Nematodes

                                                     وحید مهدوی

نماتدهای مختلفی به ريشه زيتون حمله می کنند، مانند نماتد مولد غده ( Root Not Nematod ) شامل گونه های مختلفی از جنس Meloidogyne ، نماتد مرکبات ( Tylenchulus semipenetrans )، نماتدهای مولد زخم ( Root Lesion Nematodes ) شامل گونه های مختلفی از جنس Pratylenchus و همينطور دو نماتد ديگر که اهميت کمتری دارند، شامل نماتد غلاف ( Sheat Nematode ) به نام Hemicycliophora arenaria و نماتد سوزنی ( needle Nematode ) با نام Paralongidorus eucalipti . نماتد مولد غده : Root Not Nematode اين نماتد به بسياری از گياهان باغی و زراعی، شامل بسیاری از سبزیجات، درختان میوه، انگور، شبدر و یونجه حمله می کند. این نماتد باعث بوجود آمدن گال یا گره روی ریشه ها و کاهش قدرت گیاه، با اختلال در عملکرد ریشه ها می گردد. خسارت در خاکهای سبک و شنی بالاتر است و اگر درختان زیتون در خاکهایی که دارای جمعیت بالایی از این نماتد است کشت شوند، رشد ضعیفی خواهند داشت. این نماتد باعث چروکیدگی و دیر باز شدن شکوفه ها می شود. گزارش شده است که کلتیوارهای Meashon و Tofany به گونه M. incognita مقاومند. کلتيوارهای Krygula و Picual به پوسيدگی ريشه و نماتد M. incognita مقاوم هستند. کلتيوار Allegra که توسط دانشگاه کاليفرنيا ارائه شده است به گونه های مختلف نماتد مولد غده مقاوم است. نماتد مرکبات : Citrus Nematode اين نماتد مخصوصآ در زمين هايی که قبلآ در آنها مرکبات و انگور کشت می شده است، وجود دارد و در ضمن به خاکهای شنی هم محدود نمی شود. بيش از ۵ هزار نماتد ماده در هر ده گرم خاک بالاتر از آستانه خسارت محسوب می شود و چنين زمينی بايد با نماتدکشها سمپاشی شود. اين نماتد در مرکبات باعث زوال تدريجی درخت می شود و به آن ظاهری ترکه ای ( twiggy )می دهد. تا به حال رقم مقاومی نسبت به اين نماتد گزارش نشده است و بهتراست از کشت در خاکهای حاوی اين نماتد اجتناب کرد. نماتد های مولد زخم : Root Lesion Nematodes گونه های مختلفی از جنس Pratylenchus به زيتون حمله می کنند مانند P.valnus و P. penetrans .اين نماتد علاوه بر زيتون از گياهان ديگری مانند انگور، سبزيجات، درختان ميوه، گياهان زينتی و شبدر گزارش شده است.اين نماتد باعث کوتولگی و مرگ شاخه ها در درختان جوان می شود. بافتهای ريشه های فرعی و بخشهايی از ريشه های قطورتر، در اثر تغذيه نماتد از بین می روند و پوسيده شده، تيره رنگ می گردند. خسارت ناشی از پوسيدگی ريشه و پژمردگي های قارچي درگياهانی که در معرض حمله این نماتدها قرار گرفته اند، شدیدتر است. برخی معتقدند که P. neglectus از ریشه درختان زیتون تغذیه نمی کند. سایر نماتدها : نماتدهای ديگری مثل گونه های مختلفی از جنسهای Helicotylenchus , Xiphinema Rotylenchulus , Hoplolaimus و Criconemella از باغهای زيتون ساير کشورها گزارش شده اند. ولی ميزان خسارت آنها هنوز برآورد نشده است.

Soybean cyst nematode damage (aerial view)

نماتدهايي که ريشه بعضي از گياهان زينتي را آلوده مي‌کنند

1) نماتدهاي سيستي کاکتوس Cactodera sp.
2) نماتدهاي گره ريشه Meloidogyne spp.
3) نماتدهاي زخم Pratylenchus spp.
4) نماتدهاي حفار Radopholus sp.
5) نماتدهاي برگي Aphelenchoides spp.  

 ۱- نماتدهاي گره ريشه Root knot nematodes
عامل بيماري:

- Meloidogyne arenaria
- M. incognita
- M. javanica
اين نماتدها از گياهان زينتي برگي آلوده جداسازي شده‌اند و باعث تورم و ايجاد گال روي ريشه مي‌گردند.  

  علائم بيماري:

- ايجاد گال‌هاي زنجيره‌اي؛
- كوتولگي ريشه‌ها و ساقه‌ها؛
- حساسيت به كم آبي و ساير بيماري‌ها.
برخي از گياهان زينتي به نماتدهاي مولد گره ريشه حساس هستند. هر گياهي كه روي زمين آلوده كاشته مي‌شود آلوده مي‌شود. گونه‌هاي Meloidogyne انگل داخلي هستند که ريشه‌ها را در مرحله لاروي خود مورد حمله قرار مي‌دهند و بتدريج اندازه آن‌ها بزرگ شده تا آنکه تبديل به گره يا گال مي‌شوند.
شفلرا به نژادهاي ملايدو ژاين آيلرنيا ء، ملايدو ژاين اينکورنتا و ملايدو ژاين جوانيکا حساس است. گياه پويتس به ملايدو ژاپن اينکورنتا حساسيت دارد.  

  مبارزه با بيماري:

مبارزه با نماتدهاي گره ريشه در گياهان آلوده بدين صورت است که غده‌هاي آن‌ها را در آب داغ 50 درجه سانتي‌گراد به مدت 15 دقيقه فرو مي‌كنند يا از طريق كشت بافت از بين مي‌برند. ملايدوژاپن با عمليات زراعي مانند آنچه كه براي كنترل ساير نماتدهاي آلوده كننده ريشه توصيه شد، قابل کنترل است. اتوپروپ و فتاميفوس تاثير خوبي بر نماتدهاي مولد گره ريشه در خزانه‌هاي سانسويريا دارد.  

نماتد

۱- به کرم های پارازیت گفته میشود

۲-بسیار تکیب پذیر با سایر پاتوژن میباشند

۳-با میکروسکوپ نوری مشاهده میشوند

۴- توسط تخم تکثیر میگردند

علامت مهم یکی از نماتد ها

Aphelenchoides     شامل

NECROSIS             DISCOLORATIONS         LESIONS    

Ditylenchus dipsaci

گذری بر خسارت نماتد یونجه

گزارش‌هاي مختلفي مبني بر بروز خسارت‌‌هاي هنگفت در محصولات كشاورزي در نقاط مختلف دنيا به وسيله نماتدها وجود دارد. از جمله اينكه نماتد سيستي چغندرقند
 (Heterodera schachtii Schmidt, 1871)، در اغلب مناطق چغندركاري دنيا خسارت‌هاي هنگفتي به بار آورده است. تا آنجا كه در قرن نوزدهم ميلادي، در آلمان منجر به تعطيلي چندين كارخانه قند گرديد (Whitehead, 1998). در اثر حمله نماتد Heterodera avenae Wollenweber, 1929 به محصول گندم در ايالت Rajasthan هندوستان، حدود 60 ميليون روپيه (معادل 5 ميليون دلار آمريكا) خسارت وارد شد (Siddiqi, 1986). ساسر (Sasser, 1986) درصد آسيب وارده به محصولات را در اثر حمله نماتد
 sp. Meloidogyne در كشورهاي گرمسيري 15 درصد تخمين زد.

گياهان علوفه‌اي از جمله يونجه، در اغلب نقاط جهان به عنوان يكي از ميزبان‌هاي حساس نماتدهاي انگل گياهي مطرح هستند. يونجه (Medicago sativa L.) در مقياس جهاني، نه تنها رايج‌ترين علوفه مورد استفاده است، بلكه قديمي‌ترين علوفه نيز به شمار مي‌آيد. اين گياه در مناطقي كه داراي آب و هواي قاره‌اي سرد و تابستان‌هاي گرم و خشك باشد رشد و تكامل مي‌يابد. در ايران كشت يونجه بسيار رايج بوده و نسبت به ديگر گياهان علوفه‌اي سطح كشت زيادي را به خود اختصاص داده است. فاكتورهاي مختلفي، مانند تعداد چين، ارتفاع بوته، مقاومت گياه به سرما، خشكي، آفات و بيماري‌ها، در ميزان عملكرد يونجه موثر مي‌باشند. در اين ميان نقش نماتدهاي انگل گياهي به عنوان گروهي از عوامل بيماري‌زا، در افت كمي و كيفي اين محصول نبايد ناديده گرفته شود. نماتدهاي مختلفي، يونجه را به عنوان ميزبان خود انتخاب مي‌كنند. برخي از آن‌ها به اندام‌هاي هوايي و طوقه آسيب مي‌زنند اما نماتدهايي كه ريشه را مورد هدف قرار مي‌دهند از اهميت بيشتري برخوردارند. در بين نماتدهاي مختلفي كه سبب آسيب در گياه يونجه مي‌شوند، نماتد ساقه و پياز،
Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936 ، داراي اهميت زيادي است. نقش گياهان علوفه‌اي در تعليف دام و در نتيجه تامين نياز انسان به فرآورده‌هاي دامي از اهميت غير قابل انكاري برخوردار است. تا سال 1369 كشورهايي مانند اروپا و آمريكا در سال حدود 14 تن در هكتار علوفه خشك برداشت مي‌كردند و در برخي از نقاط كه از تكنولوژي پيشرفته‌تري برخوردار بودند تا 16 تن در هكتار نيز برداشت مي‌شد؛ در صورتي كه متوسط برداشت در ايران شش تا هفت تن در هكتار است و اين در مقايسه با مقياس جهاني، رقم پاييني است (كريمي، 1369). متاسفانه توليد و مديريت گياهان علوفه‌اي در مقايسه با ساير محصولات زراعي، كمتر مورد توجه قرار گرفته است. از يك سو، عدم توجه لازم به افزايش كمي و كيفي علوفه، موجب كمبود گوشت و مواد لبني و پايين آمدن كيفيت آن‌ها شده و از سوي ديگر فشار دام به مراتع، به نابودي بخش عظيمي از پوشش گياهي موجود و فرسايش خاك منجر شده است.

تهيه اسلايدهاي ميكروسكوپي دائمي از نماتد‎ها

در تهيه اسلايدهاي ميكروسكوپي دائمي از نماتد‌ها از روش حلقه پارافين و گليسيرين استفاده شد. پارافين به عنوان يك ماده حد واسط با دارا بودن ويژگي‌هايي از قبيل نشت و نفوذ ساده و سريع، داشتن سطح صاف و بريده شدن راحت، به عنوان يك عامل محافظتي كه مانع از عبور هوا به داخل قطره گليسيرين مي‌گردد، به طور وسيع مورد استفاده قرار مي‌گيرد. انواع پارافين داراي نقطه ذوب‌هاي مختلفي بوده و نوع با نقطه ذوب بالا (به عنوان مثال، 60 درجه سانتي‌گراد) جهت كار با نماتد مناسب مي‌باشد
 (Hooper, 1986). اين بالا بودن نقطه ذوب، امكان نگهداري اسلايد‌هاي تهيه شده در دماي معمولي آزمايشگاه را فراهم مي‌كند. تهيه اسلايد دائمي به اين ترتيب بود كه لام‌هايي به طول 2/76 ميلي‌متر، عرض 4/25 ميلي‌متر و ضخامت يك ميلي‌متر به وسيله الكل و دستمال كاغذي تميز گرديد. دهانه تميز يك لوله آزمايش يا يك لوله فلزي به قطر 16-18 ميلي‎متر و طول 100 ميلي‌متر پس از گرم شدن روي شعله چراغ الكلي در پارافين جامد فرو برده و پس از چرخانيدن لوله آزمايش به منظور يكنواخت شدن قشر پارافين در سطح آن، بلافاصله به آرامي در وسط لام تميز گذاشته و به آرامي از روي آن برداشته شده و به ترتيب يك حلقه پارافين در سطح لام به‎وجود آمد. به تناسب ضخامت حلقه پارافين، در وسط حلقه، قطره كوچكي گليسيرين، از ظرف حاوي آن كه در داخل انكوباتور نگهداري مي‌شد، قرار داده شد. نماتد‎هاي مورد نظر به داخل قطره گليسيرين منتقل و سپس به آهستگي توسط سوزن سركج در گليسيرين موجود منظم گرديدند. اين عمل در زير ميكروسكوپ و با نور پايين انجام گرفت. پس از آرايش دادن نماتد‎ها در داخل حلقه پارافين، يك لامل به ابعاد 18 * 18 ميلي‎متر يا20 * 20 ميلي‎متر به آهستگي روي حلقه طوري قرار گرفت كه حباب هوا وارد فضاي بين لام و لامل وارد نشود. اين مجموعه روي چراغ الكلي به ملايمت به مدت چند ثانيه حرارت داده شد. در اثر حرارت، پارافين موجود ذوب شده و سطح اطراف قطره گليسيرين را فرا گرفت. به محض ذوب شدن پارافين، لام به آرامي روي سطح صاف قرار گرفت تا پارافين به طور يكنواخت سفت ‌گردد. به اين ترتيب نماتدها و گليسيرين دور از دسترس هوا در وسط لامل محبوس ماندند. دو برچسب سفيد در دو طرف لام، اطراف لامل، براي يادداشت كردن مشخصات نمونه از قبيل محل و تاريخ نمونه‌برداري، تعداد، نام جنس و گونه و جنسيت نماتد تشخيص داده شده در آن اسلايد، چسبانده شد. پس از اين مرحله، اسلايد مورد نظر آماده بررسي و شناسايي نماتد‎ها بود.

 

تاريخچه نماتدشناسي گياهي و سابقه آن در ايران

تحقيقات در مورد نماتدهاي انگل گياهي، در ايران سابقه طولاني نداشته و بررسي‌هاي لازم و كافي روي آن‌ها صورت نگرفته است و در مقايسه با شناخت و تكوين اين شاخه از علم، در كشورهاي ديگر مي‌توان آن را علم جديدي براي ايران قلمداد كرد. مانند كشورهاي ديگر، زماني اين علم در ايران داراي اهميت گشت كه آثار خسارت‌هاي ناشي از گونه‌هاي مختلف اين عوامل بيماري‌زا در عرصه كشت و زراعت مشاهده گرديد. از چند سال پيش بررسي‌هايي در زمينه شناسايي و گسترش و پراكندگي اين نماتدها در استان‌هاي مختلف كشور صورت گرفته و مشخص گرديده است كه بسياري از نماتدهاي انگل گياهي در اطراف يا داخل ريشه گياهان زراعي و غيرزراعي وجود دارند و تعدادي از آن‌ها از مهم‌ترين نماتدهاي انگل گياهي، به لحاظ ايجاد خسارت، مي‌باشند. به عنوان مثال مي‌توان به وجود نماتدهاي مولد سيست روي ريشه (Heterodera sp.)، نماتد ساقه و پياز (D. dipsaci)، نماتد خنجري (Xiphinema index)، گونه‌هاي مختلف نماتد مولد غده ريشه (Meloidogyne sp.) در اغلب نقاط كشور، و نيز به نماتدهاي Tylenchulus semipenetrans در نواحي مركبات خيز وHoplolaimus indicus  در بيشتر نواحي جنوبي ايران اشاره كرد. در پاره‌اي از موارد، جمعيت و ميزان خسارت آنها نيز چشمگير مي‌باشد
(باروتي و علوي، 1374).

بيشترين و از نظر اقتصادي، مهم‌ترين گونه‌هاي نماتدهاي انگل گياهي در راسته Tylenchida قرار دارند. از اين رو بيشتر مطالعات و بررسي‌هاي انجام گرفته در ايران، در زمينه رده‌بندي و بيولوژي اعضاي اين راسته صورت گرفته است.

ميزبان‎هاي نماتد پوسيدگي سيب‎زميني

ابن نماتد يك نماتد پلي‎فاژ است و حدود 90 گونه گياهي از خانواده‎هاي گوناگون به عنوان ميزبان اين نماتد شناخته است. سيب‎زميني ميزبان اصلي اين نماتد مي‎باشد. ميزبان‎هاي رايج ديگر آن شامل: زنبق، لاله، سنبل، گلايول، ماش، چغندرقند، انبه، هويج، جعفري، شبدر سفيد و قرمز، پياز، سير، كرفس، خيار، كدو، سويا، نخود، بادام‎زميني، يونجه، آفتابگردان، گوجه‎فرنگي، سيب‎زميني شيرين، رازك، ريواس، تنباكو. نيشكر. جو و گندم مي‎باشد. همچنين تعداد زيادي از علف‎هاي هرز و گياهان وحشي نيز ميزبان اين نماتد مي‎باشد.

در غياب گياهان عالي ميزبان، D. destructor قادر به تكثير بر روي ميسليوم‎هاي 70 گونه قارچي متعلق به 40 جنس ‎مي‎باشد.اين قارچ‎ها عبارتند از: (Fusarium, Aspergilus, Alternaria, Agaricus,   ). اين نماتد همچنين روي كشت‎هاي قارچي به آساني تكثير مي‎شود.

D. destructor در مقايسه با  D. dipsaciداراي ميزبان گياهي بيشتر و در مقايسه با D. myceliophagus داراي ميزبان قارچي بيشتر مي‎باشد (Sturhan & Brzeski, 1990).

 

حمل باکتری توسط نماتد Anguina tritici

مراحل ايجاد آلودگي نماتد پوسيدگي سيب‌زميني

غده‌‌هاي آلوده به نماتد و خاك حاوي نماتد D. destructor، دو منبع مهم براي آلوده كردن غده‌هاي سيب‌زميني در خاك مي‌باشند. ريس (Ryss) گزارش داد كه شروع آلودگي 70 درصد از غده‌‌ها، از ناحيه umbilical cord و 8/18 درصد از نزديك ناحيه umbilical مي‌باشد و 1/5 درصد از غده تمام سطحشان آلوده شده و 4/6 درصد از غده‌ها آلودگي فقط در ناحيه apex مي‌باشد. برطبق نظر كري‌لو (Krylove) نماتدهاي موجود در غده‌هاي سيب‌زميني آلوده، به محض جوانه‌زدن غده، به قسمت‌هاي زيرزميني ساقه و ريزوسفر مهاجرت مي‌كنند. سپس قبل از مرحله گلدهي، نماتدها به ساقه‌هاي هوايي منتقل مي‌شوند. در طول مدت بين گل دادن و برداشت غده‌ها، نماتدها تا 10 سانتي‌متر از ساقه هوايي بالا مي‌روند. سپس نماتدها شروع به مهاجرت به استولون و غده‌هاي جوان مي‌كند و آن زماني است كه اين اندام‌ها در حال شكل‌گيري هستند. غده‌هاي جوان اصولاً از جانب استولون مورد حمله قرار مي‌گيرند و آلوده مي‌شوند (Gubina, 1988).

اين نماتد سبب تشكيل حفره در غده سيب‌زميني و نكروز سلول‌ها مي‌شود. بدين ترتيب كه در مراحل اوليه آلودگي، حفره‌هاي خيلي كوچك تشكيل مي‌دهند كه اين حفره‌ها در نتيجه تغديه نماتدها، توسعه مي‌يابند. در ابتدا حفره‎ها شبيه به نقطه‌هاي سفيدند كه اين نقطه‌ها تغيير رنگ داده و به همين دليل آنها را از بافت سالمي كه آنها را احاطه كرده، متمايز مي‌كند. اين حفره‎ها، معمولاً يك گروه كوچك از سلول‌هاي گرد سه تا چهارتايي هستند كه مملو از دانه‌هاي نشاسته مي‌باشند. تيغه مياني به شدت آسيب ديده، بنابراين حفره‎ها و سلول‌هايي كه آنها را در برگرفته، ممكن است به آساني از بافت سالم اطراف آنها جدا شوند. حفره‌هاي كوچك به تدريج بزرگ‌تر و تيره‌تر شده و تشكيل توده‌اي از اين حفره‌ها را مي‌دهند. سپس لكه‌هاي نكروز در كرتكس غده‌ها به تدريج ظاهر مي‌شود كه در نواحي نكروز، بافت حاوي تعداد زيادي دانه‌هاي رنگدانه‌اي مي‌شود. در اين مرحله سلول مي‌ميرد و هيچ هسته‌اي در سلول باقي نمي‌ماند (Gubina, 1988).

 

سیکل زندگی نماتد سیست چغندر قند

نماتد مركبات

                                                 plantpathology.net

علائم و نشانه‌هاي خسارت :

براثر حمله نماتد به ريشه مركبات،درختان به تدريج روبه زوال مي‌روند. برگها كم پشت وسبز مايل به خاكستري وكدر مي‌شوند. سرشاخه‌ها خشك شده ميوه‌ها كوچك و كم بوده و اغلب مي‌ريزند.ريشه‌هارشد طبيعي نداشته، ضخيم به نظر مي‌رسند. و يك لايه خاك روي آنها فرا گرفته است كه به آساني شسته نمي شود. اين علائم مويد آن است كه نماتد ريشه مركبات را آلوده كرده است. هيچگونه تورم يا گال روي ريشه‌ها ديده نمي‌شود. ولي ريشه‌هاي آلوده كلفتر هستند. نرهاي بالغ نماتد مركبات انگل نبوده وتغذيه و خسارت به ماده‌ها ولاروهاي نر وماده محدود مي‌شود.تغذيه لاروها بطور پارازيت خارجي روي بافتهاي پوست است. ماده‌هاي جوان از ناحيه سر تا گردن در پوست فرورفته است. سرآنها داخل حفره‌اي كه دريك ناحيه گياهي ساخته شده به اطراف حركت مي‌كند. تغذيه از6-10 سلول مجاور اين حفره كه بنام ياخته‌هاي پرستار معروفند صورت مي‌گيرد. درگياهان مقاوم پس ازنفوذ لاروها به ياخته‌هاي پوستي اين سلولها نكروز شده و درنتيجه تغذيه صورت نگرفته و نماتد از بين مي‌رود. درشيره گياهان مقاوم و غير ميزبان مواد مسموم كننده نماتد نيزديده شده است. معمولا تاوقتي كه جمعيت نماتد روي ريشه درخت به حد نصاب (40000 لارو ) نرسد درخت كاملاً از بين نمي‌رود. ازطرفي نشانه‌هاي بيماري روي اندامهاي فوقاني 3-5 سال بعد از آلودگي ريشه ظاهر نخواهد شد. وسرانجام براثر فساد ريشه و عدم جريان شيره گياهي به بالاي درخت از بين خواهد رفت.

گره ریشه انار

                                                sterlitzia.persianblog.

اين بيماري در مناطق انارخيز كشور مخصوصا در اصفهان و يزد شيوع دارد. علائم بيماري روي اندامهاي هوايي درخت هاي انار به صورت توقف رشد ، ضعف عمومي ، زردي برگها ، ريزش برگهاي انتهايي شاخه ها و خشكيدگي تدريجي سرشاخه تظاهر مي كند. روي ريشه هاي نازك و موي ريشه ها غده هاي كوچك به اندازه ته سنجاق و گاهي بزرگتر ايجاد مي شود كه علامت اختصاصي بيماري بوده ودر مواردي كه شدت داشته باشد ممكن است موجب زوال تدريجي درخت شود. مطالعات انجام شده نشان مي دهد كه در باغهاي انار استان يزد (شهرستان يزد ، اردكان ، ميبد ، مهريز) دو گونه نماتد از جنس Meloidogyne به نامهاي M. javanica و M. incognita و در استان اصفهان M. incognita  و M. hapla و روي ريشه درخت هاي انار در استان گيلان M. arenaria وجود دارند و جزء عوامل مولد بيماري ريشه گوهي انار محسوب مي شوند

نماتد طلايي ، نماتد سيست سيب زميني

                                                       عبداله کرمی

به طور كلي آن محيطهاي كه براي سيب زميني و گوجه فرنگي مطلوب هستند براي نماتدهاي كيسه اي نيز مطلوب هستند روشهاي بسياري وجود دارد كه از طريق آنها نماتدهاي كيسه اي سيب زميني مي تواند درون نواحي توليد سيب زميني و گوجه فرنگي در كاليفرنيا پخش  شوند.

از موارد مهم در ميان آنها پخش دانه سيب زميني، موارد ريشه گياهان و خاك است كه هم از لحاظ تجاري و هم بصورت خصوصي صورت مي گيرد وسايل ، ابزار ، اتومبيلها و دیگر تجهيزات ديگري كه از آن سوي درياها يا ازمناطق آلوده در امريكاي شمالي وارد شده اند همگي منابع بالقوه هجوم آفت هستند يك دقيقه پيوستن كيسه به بخشهاي زيرين يك وسيله نقليه در گل ولاي مي تواند بسيار سخت كشف شود گرچه محدود كردن مشكل است احتمال تكثير نماتد هاي كيسه اي سيب زميني بدرون كاليفرنيا مهم و اساسي است . احتمال جايگزين شده آنها و سپس تكثير ممكن است بطور قابل ملاحظه اي كمتر باشد اما با اين وجود جدي است

ميزبانها

سيب زميني ، گوجه فرنگي و برخي علفهاي هرز .

تقريباً 90 گونه از جنس Solanum به عنوان ميزبان شناخته شده اند .

سه محصول تجاري ميزبانهاي نماتدهاي كيسه اي سيب زميني هستند : سيب زميني ، گوجه فرنگي و بادمجان(Mai وLear  1953)

علاوه بر اين علفهاي هرز بسياري به عنوان ميزبان اين نماتدها شناخته شده اند ( Goodey وFranklin 1958 و1959) به عنوان مثال ، تاج ریزی تلخ (S.dulcamara) تاج ریزی برگ نقره اي (S.elaeagnifollum) تا ج ریزی كركي(S.sarracholdes) تاج ریزی سياه (S.nigrum) و تاتوره(Datura.starmonium) كه همگي دركاليفرنیا موجود مي باشند ميزبانهاي نماتدهاي كيسه اي سيب زميني هستند .

چندين گونه فرعي از G.rostachiensis وجود دارد : بريتانيايي A  ، هلندي A, B, C  طبقه بندي گونه فرعي بر اساس توانايي نماتد در تكثير در موجودات ذره بيني زراعتي مقاوم است .

در ميان گونه هاي ميزان ، موجودات ذره بيني مجزايي هستند كه در قابليت خود براي نژادهاي مختلف نماتد ها متفاوت هستند (Kort و همكاران 1977) اين قابليت تمايزي كشت تنوع ها اساس يكي از وسايل اوليه كنترل نماتد هاي كيسه اي سيب زميني  است كه مقاومت گياه ميزبان است

خسارات

ريشه گياهان مبتلا بصورت لحظه اي بدنهاي  سفيد را نمايش مي دهند كه ماده هاي نابالغي هستند كه بشره هاي ریشه به بيرون آمده اند . در تراكم هاي بسيار بالا نماتد ها ، برجستگي ها نيز ممكن است مبتلا شوند كه در حضور كيست ها در سطح آنها ناشي مي شود در اسكاتلند ، يك تن به ميزان هر گرم تخم 20 خاك كم مي شود ذخيره آب و مواد مغذي به گياه بالايي دچار نقص مي شود .

نماتدهاي كيسه اي سيب زميني تغذيه نيمه انگل داخلي از ريشه گياه دارند . هيچ علائم مجزاي ميزباني در كاهش جمعيت همراه نيست اما همانطور كه جمعيت زياد مي شود علائم نيز ظاهر مي شوند . گياه رشد كمي در بخشهاي كوچك كه با رشد مداوم سيب زميني ها همراه است ، نشان مي دهد گياهان در اين مناطق علائمي از فشار نقص آب و يا مواد معدني همراه با برگهاي زرد و پژمرده نشان مي دهند .

 

 

نماتد ساقه یونجه

                                                 plantpathology.net

در مناطقی چون فارس، همدان، اصفهان، مرکزی، زنجان ، کرمانشاه، گیلان کسترش دارد. نماتد عامل Ditylenchus dipsaci  می باشد. روي ساقه،جوانه‌ها يا گياهان جوان برآمدگيها‍يي بوجود مي‌آيد وبرگها كوتاه وپيچيده مي‌شوند. نوك برگها از بين مي‌رود. برای کسب اطلاعات جامع تر به قسمت نماتدشناسی مراجعه شود.   

کنترل:

1-   دیمتوات EC40% و 0.8 لیتر در هکتار در مزارع بذری قبل از به گل رفتن یونجه

2-   مصرف 33 گرم متیل بروماید در متر مکعب برای ضد عفونی بذر یونجه به مدت 24 ساعت

ایا نماتد ها قادر به ایجاد تغییر رنگ در بافت گیاه میباشند؟

بله در بیماری لکه حلقوی تنه Rhadinaphelenchus cocophilus و لکه های زرد و قهوه ای در برگ پیاز  Ditylenchus dipsasi